© Wydawnictwo WAM, 2015

Opieka redakcyjna: Anna Pasieka-Blycharz

Redakcja: Zofia Palowska, Aleksandra Marczuk

Korekta: Dariusz Godoś

Projekt okładki: Magdalena Kuc

łamanie: Barbara Bodzoń

ISBN 978-83-277-0121-3

WYDAWNICTWO WAM

ul. Kopernika 26 • 31-501 Kraków

tel. 12 62 93 200 • faks 12 42 95 003

e-mail: wam@wydawnictwowam.pl

www.wydawnictwowam.pl

DZIAł HANDLOWY

tel. 12 62 93 254-255 • faks 12 62 93 496

e-mail: handel@wydawnictwowam.pl

KSIęGARNIA WYSYłKOWA

tel. 12 62 93 260, 12 62 93 446-447

faks 12 62 93 261

e.wydawnictwowam.pl

Druk i oprawa: Grafarti, łódź

Mojej Córce, Rodzicom i Bratu

„Szaweł natomiast wciąż pałał nienawiścią i chęcią mordowania uczniów Pa-

na. Poszedł więc do najwyższego kapłana i poprosił o listy polecające do sy-

nagog w Damaszku. Chciał bowiem odszukać zwolenników tej drogi, zarów-

no mężczyzn, jak i kobiety, aby ich pojmać i przyprowadzić do Jeruzalem.

Był właśnie w podróży i zbliżał się już do Damaszku, gdy nagle poraziło go

światło z nieba. Upadł na ziemię i usłyszał słowa: «Szawle, Szawle! Dlaczego

mnie prześladujesz?». A on zapytał: «Kim jesteś, Panie?». I usłyszał: «Ja jestem

Jezus, którego ty prześladujesz. Wstań i idź do miasta. Tam się dowiesz, co

masz czynić». A ludzie, którzy z nim podróżowali, oniemieli ze zdumienia,

gdyż usłyszeli głos, lecz nikogo nie widzieli. Szaweł podniósł się z ziemi. Ot-

worzył oczy, ale nic nie widział. Trzymając go za ręce, doprowadzili go do

Damaszku. Tam przez trzy dni nic nie widział. Nie jadł też ani nie pił.

Przebywał zaś w Damaszku pewien uczeń [Chrystusa] o imieniu Ananiasz.

Pan powiedział do niego w widzeniu: «Ananiaszu!». A on odpowiedział: «Słu-

cham, Panie!». Pan mu rozkazał: «Idź natychmiast na ulicę Prostą i odszukaj

w domu Judy Szawła z Tarsu. On modli się w tej chwili». A Szaweł miał

widzenie. Ujrzał Ananiasza, który wchodzi do domu i kładzie na nim ręce,

aby odzyskał wzrok. Wówczas Ananiasz odrzekł: «Słyszałem od wielu ludzi,

ile zła wyrządził ten człowiek Twoim świętym w Jeruzalem. Otrzymał on

od wyższych kapłanów pełnomocnictwo, aby także tutaj więzić tych, którzy

wyznają Twoje imię». Lecz Pan mu odpowiedział: «Idź! Wybrałem go sobie

za narzędzie. On zaniesie moje imię do pogan i królów, i narodu izraelskie-

go. Objawię mu także, jak wiele będzie musiał wycierpieć z powodu mego

imienia»” (Dz 9, 1-16).

Patrz, otwórz szeroko oczy, by nic Ci nie umknęło.

We fragmenty życia wpisany jest cud stworzenia.

W prostych obrazach, bez słów...

1

Leżę twarzą do ziemi, w środku miasta. Wokół mnie sa-

mochody, wstrzymane w ruchu błyskiem kogutów i wyciem

syren. Asfalt jezdni, w który wciska mnie kolano psa, parzy

dotykiem przegranej. W głowie telepie mi się jedna myśl: „To

koniec, dopadli mnie...”, potwierdzona uciskiem kajdanek na

przegubach rąk, skuwanych za plecami. Obmacują mnie czyjeś

ręce, dokładnie przeszukując. Zabierają wszystko, co mam przy

sobie. Nie próbuję stawiać oporu, mając lufę przed oczami. Po

chwili mocne szarpnięcie stawia mnie na nogi. Potem czyjaś

ręka zakłada bolesną dźwignię zginającą mnie ku ziemi. Krótki

marsz i wciskają mnie na tylne siedzenie cywilnego radiowozu.

Akcja jest błyskawiczna, przygotowana i wykonana perfekcyj-

nie. Wszystko odbyło się w ciągu niespełna półtorej minuty.

Jadę ściśnięty między dwoma łapsami w kominiarkach. Uspo-

kajam rozbiegane myśli, przywołując na pomoc swój lodowa-

ty spokój w akcji, pozwalający działać z precyzją automatu

i błyskawicznie podejmować właściwe decyzje w toczącej się

walce. Będzie mi teraz potrzebny. Byłem poszukiwany od kil-

ku miesięcy. Ukrywałem się, przygotowując ucieczkę z kraju.

Jak zawsze wtedy, gdy gotowało mi się przy dupie. Wytropili

mnie jednak i dopadli. Zaraz się dowiem, jak i co wygrzebali.

Krótka podróż przebiega w milczeniu i kończy się na policyj-

nym parkingu. Wyciągają mnie z auta. Znowu ból dźwigni i po

paru chwilach ląduję na krześle naprzeciw starego znajomego.

- 9 -

Siedzi po przeciwnej stronie rozdzielającego nas biurka. „Ko-

miniarze” stają koło mnie, nieco z tyłu. Tamten podnosi głowę

i uśmiecha się lekko.

– Sie masz, Mruk. – Słowa powitania zalatują zjadliwą kpiną.

– Długo kazałeś na siebie czekać. Niecierpliwiliśmy się trochę

i martwiliśmy o ciebie – kpi dalej. – Czy, nie daj Boże, nie stało

ci się nic złego. – Teraz złośliwie, z udawaną troską w głosie.

Nie odpowiadam. To jego zwycięstwo, niech się nim nacie-

szy. Patrzymy na siebie w ciszy. Dwóch profesjonalistów: zły

i dobry. Odwieczna walka dobra ze złem. Wygrał lepszy – ten

dobry. Zły milczy. Ciszą okazuje szacunek przeciwnikowi, któ-

ry go pokonał. Nieudawany. Zabawa w policjantów i złodziei.

Każdy robił swoje, najlepiej jak potrafił. Ten etap wygrał on. Ko-

niec – po co się szarpać, marnować energię. Zaraz zacznie się

dalsza część gry – ważniejsza niż ta miniona, przegrana. Jej wy-

nik zdecyduje o moim losie. Skupiam się w sobie i wciąż milczę.

– No dobra – mówi. – Najpierw procedura. Imię i nazwisko

– rzuca.

– Daj spokój – odpowiadam spokojnie. – Przepisz sobie

z kwitów.

– Nic się nie zmienia, co? – stwierdza z rezygnacją. – Pochy-

la się nad papierami i przepisuje moje dane z dowodu.

Nie odpowiadam. Gdy skończył, rozparł się na krześle w po-

zycji pana sytuacji. Czekam w napięciu. Chwilę przyglądał mi

się z satysfakcją, po czym rzucił pytanie, na które cierpliwie

czekałem, które wyjaśni moją sytuację chociaż w zarysie.

– Wiesz, dlaczego zostałeś zatrzymany?

Nie reaguję od razu. Znam przyczynę poszukiwań. Ale czy

to jedyny ich powód? Nie wiem. Wiem za to jedno: wiele mam

na sumieniu. Coś mogło im wyleźć. Niech on odkryje karty.

– Ty mi to powiesz. – Wciąż jestem opanowany. – Więc

mów, co na mnie macie, albo mnie rozkuj i wypuść – kontynu-

uję bezczelnie.

- 10 -

Wzrok mu spochmurniał. Ze złością zaczął grzebać w pa-

pierach przed sobą. Po chwili znalazł.

– Jesteś zatrzymany w celu odbycia kary pozbawienia wol-

ności. – Głos mu przygasł, za to ja się teraz uśmiecham.

To była przyczyna poszukiwań, o której wiedziałem. Wy-

rok niewielki, jak zwykle. Do udźwignięcia, ale sytuacja jest

ciężka. To nie jedyny, który na mnie ciąży. Może być jednak

kamieniem, który pociągnie za sobą lawinę. Wcale niemałą –

i nie będzie mi wtedy do śmiechu. Wciąż nie mam pewności.

– To po to ten cały rejwach w środku miasta? – pytam pod-

stępnie. – Nie można było łagodniej, bardziej cywilizowanie?

– Tkam dalej swoją sieć.

Przygląda mi się przez moment.

– Skończ pierdolić! – Rwie ją w strzępy na samym po-

czątku.

Za dobry jest na takie chwyty. Stracił jednak spokój – punkt

dla mnie. Milczę i czekam. To on musi mówić, nie ja.

– Pójdziesz sobie teraz odpocząć, a my popracujemy trochę

nad tobą – rzuca z groźbą w głosie.

„Życzę powodzenia” – odpowiadam w myślach.

– Mamy dużo czasu, nigdzie nam się nie spieszy – jakby mó-

wił do ściany.

Nie odzywam się. Niby obojętny, słucham z uwagą.

– I będziemy szukać daleko – kontynuuje psim warkotem.

– Ostatnio jakbyś obniżył loty – stwierdza złośliwie. – Zesta-

rzałeś się czy co? – Jego uszczypliwość narasta.

Zachowuję kamienną twarz, ale w środku gotuje mi się

wszystko. Trafił mnie skurwiel, choć o tym nie wie. Ostatnie

lata to jedno pasmo klęsk. Jakby kończyła się moja elektryka.

Piłem coraz więcej i ekstremalniej. Czasem po wódzie dosta-

wałem takiej korby, że to prawdziwy cud, że jeszcze żyję. I nie

mniejszy, że nikt nie zginął. Paru jednak wylądowało w szpita-

lu. Ich milczenie sporo mnie kosztowało. Próbowałem się jakoś

- 11 -

ratować. Dwie wszywki. Myślałem, że frytka w dupę załatwi

sprawę. Raz załatwiła, przed laty. Tym razem nic nie dała. Było

coraz gorzej. To wszystko miało przełożenie na interesy, które

padały jeden po drugim. Traciłem wiarygodność. Ludzie bali

się ze mną pracować, bo stałem się nieprzewidywalny. Mo-

głem sprowadzić zagrożenie na wszystkich. Zdarzało mi się

pić w trakcie jakiegoś numeru. łamałem własną zasadę zamka.

Staczałem się w zastraszającym tempie. Traciłem szacunek,

a tym samym możliwości wysokich dochodów. Kto wejdzie

w układ z oliwą, któremu w każdej chwili może odbić szaj-

ba i narobi takiego wiatru, że zmiecie wszystkich? Raz o mało

do tego nie doszło. Wracaliśmy w kilku z nocnych baletów.

Środek miasta, puste ulice... Na dwa auta, wszyscy na żelazie,

uzbrojeni. Nawalony jak stodoła siedziałem obok kierowcy.

Taki świeżak, dlatego trzeźwy. Pili starsi, on robił za szofera.

W pewnym momencie, nim ktokolwiek zdołał zareagować,

dobyłem kopyta i z dzikim wrzaskiem wywaliłem cały maga-

zyn w kierunku mijanych latarni. Dzieciak obok mnie tak się

wystraszył, że wjechał w przystanek tramwajowy i zaparkował

na wiacie. Cudem udało nam się stamtąd zawinąć i zbiec bez

konsekwencji. Znam to z opowieści, bo byłem już bez filmu.

Na drugi dzień obudziło mnie walenie do drzwi. Jeszcze na-

dymiony, upewniwszy się kto to, wpuściłem gości do domu.

Weszli w towarzystwie jakiejś pary. Nieco zdziwiony ich obec-

nością, zapytałem o powód wizyty o tak wczesnej porze. Piłka

była krótka. Byli wściekli i wystraszeni.

– Żarty się skończyły! – usłyszałem. – Tobie nie wolno pić,

wariacie! W końcu położysz nas wszystkich. Więc albo fryta

w dupę, albo się pierdol! – Nie zostawili mi wyboru.

Ogarnęła mnie wściekłość.

– Pojebało was czy co?! – Złość we mnie narastała.

– Nie nas, ciebie! – usłyszałem w odpowiedzi. – Wiesz, co

żeś wczoraj nawyprawiał, szajbusie?!

- 12 -

– Co takiego?! – warknąłem z niepokojem.

Nie pamiętałem wszystkiego. Powiedzieli mi. Nie mogłem

uwierzyć.

– Jedź do młodego na jamę i obejrzyj sobie samochód. Pła-

cisz zresztą za jego remont.

– O kurwa! – Zgrzytnąłem zębami. – Muszę coś przyjąć –

rzuciłem, ruszając w stronę barku z alkoholami. Moja spiżarnia

była zawsze doskonale zaopatrzona. – Jebie mnie tak, że nie

mogę myśleć – dodałem wyjaśniająco.

Zagrodzili mi drogę.

– Zdążysz – usłyszałem. – Więc jak? – przyparli mnie do

ściany. – Zostajesz i chlasz czy idziesz z nami?

Przyjrzałem się z uwagą ich groźnym twarzom. Naprawdę

nie żartowali. Popatrzyłem z tęsknotą na kolorowe butelki: ra-

tunek był tak blisko...

– Idę z wami – zgodziłem się z rezygnacją.

– Doktorze, prosimy!

Teraz już wiedziałem, kogo ze sobą przywlekli i po co. Ko-

bieta to pielęgniarka. Konował wyjaśnił mi zasady działania

esperalu. Żartów nie ma – spożycie alkoholu może skończyć się

piachem. Podpisuję oświadczenie, dobrowolnie zgadzając się

na zabieg. „Zabezpieczają się, skurwiele!” – syczałem wściekle

w myślach. Pytają mnie, na jak długo chcę się zaplombować.

– A na ile można? – Jestem coraz bardziej wściekły.

– Na rok, dwa, trzy – usłyszałem.

– No to na trzy! – rzucają ze śmiechem kolesie.

– Mowy nie ma! – warczę coraz bardziej rozjuszony. – Na

rok! – rzucam groźnie medykowi. – Jak coś przykombinujesz,

to cię znajdę, napcham tymi prochami i napoję litrem. Sam na

sobie będziesz mógł sprawdzić skuteczność ich działania. Zro-

zumiałeś?! – Patrzę mu prosto w oczy.

W jego wzroku pojawiło się przerażenie. Pewnie żałuje, że

tu przyszedł. Pigułą też trzęsie strach. Kładę się posłusznie na

- 13 -

łóżku. Lekkie ukłucie igły i po paru minutach nie czuję własne-

go tyłka. W zasadzie czuję, tylko jakby nie należał już do mnie.

Grzebie w nim ten pieprzony rzeźnik. Przyszło mi do głowy, by

po wszystkim zmusić go, żeby mnie w niego pocałował. W sam

środek. Taki jestem rozjuszony. Zabieg trwał kilkanaście minut

i musiałem za niego jeszcze sam zapłacić. Pięćset baksa – suma

spotęgowała moją furię.

– Od dziś za rok pójdę do baru! – Zionąłem w pobladłą twarz

medyka. – Jak mi coś zaszkodzi, to cię znajdę, pajacu!

Zielony ze strachu, kiwnął posłusznie głową, w pośpie-

chu pakując instrumenty do lekarskiej torby. Piguła, blada jak

ściana, przy której stoi, czeka, aż tamten skończy. Po chwili

pospiesznie wychodzą. Ze strachu zapomnieli powiedzieć „do

widzenia”. I dobrze, bo nie chcę ich więcej widzieć. Tym bar-

dziej że po upływie dwunastu miesięcy dowiedziałem się, że

zaaplikowali mi placebo. Witaminki, kurwa mać! Miałem na-

wet ochotę poszukać ich i odzyskać wydaną kasę z należnymi

odsetkami. Odpuściłem tylko dlatego, że zwróciła się wielo-

krotnie. Nie miałem wątpliwości, że dzięki mojej abstynencji.

Substytutem alkoholu stał się seks. Pić nie mogłem, więc

pieprzyłem się jak królik, przy pomocy kompulsywnego sek-

su upuszczając sobie ciśnienia. Gdy już mogłem, wróciłem do

chlania. Równia pochyła. Doprowadziła do krzesła, na którym

teraz siedzę. Za chwilę poprowadzi dalej – za więzienne kraty.

Być może na długo. Mój strach się potęguje. Tym bardziej że

tamten ględzi dalej.

– Wychodzą nam sprawy sprzed wielu lat – kontynuuje nie-

zrażony moim milczeniem. – Sprzed dziesięciu i więcej. Prze-

wijasz się w nich. W końcu coś znajdziemy i będziesz mógł

długo wspominać, jak to było miło kiedyś hasać. – Uśmiecha

się złośliwie. – Obiecałem ci, że cię w końcu dopadnę i wsadzę

na długo. Pamiętasz?

- 14 -

Pamiętam. Był upokorzony i wściekły, gdy wychodziłem

z prokuratury wolny, a on mógł tylko bezsilnie na to patrzeć.

Przechodząc, rzuciłem mu pogardliwie w twarz:

– Za cienki jesteś na mnie.

Zatrzęsło nim. Już tylko w kierunku moich pleców cisnął

tę obietnicę. Skwitowałem ją wyprostowanym środkowym

palcem.

– Kurwa, po co my ich łapiemy, skoro ci ich wypuszczają? –

Dosłyszałem jeszcze, jak zawarczał. Zostawiłem go za drzwia-

mi z jego gniewem. Wywinąłem mu się wtedy. Wreszcie się

doczekał i przygląda mi się teraz z prawdziwą satysfakcją. Nie

reaguję i wciąż milczę. Tylko ja wiem, ile mnie to kosztuje.

Chwilę jeszcze czeka, wreszcie rezygnuje.

– No dobra, podpisz kwity – mówi już łagodniej. Podpisuję.

Zbiera je do kupy, jeden podaje łapsom i zwraca się do mnie

z pożegnaniem: – Koledzy odstawią cię na miejsce. Myślę, że za

jakiś czas wpadnę na pogawędkę. Obiecuję, że będzie o czym

rozmawiać – dorzucił znowu ze złośliwym uśmiechem.

Gdyby wiedział, co te słowa zrobiły z moim środkiem, pew-

nie odprowadziłby mnie osobiście pod celę, nieustannie je po-

wtarzając. Milczę zawzięcie z kamiennym obliczem.

Po niespełna trzech godzinach wylądowałem w więziennej

klatce – trzyosobowej, jako trzeci. Obwąchaliśmy się czujnie.

Po rozpoznaniu napięcie zniknęło. Wspólna kawa, wspólni

znajomi. Normalny rytuał, jak zawsze. Potem pod derę i wresz-

cie zostałem sam na sam ze sobą. Zacząłem od początku. „Jakim

cudem mnie dopadli?” – zrozumienie porażki pozwoli uniknąć

podobnego błędu w przyszłości. Byłem pewny, że skutecznie

myliłem tropy. Szczegółowa analiza zdarzeń dała natych-

miastową odpowiedź na nurtujące pytanie. „Wystawił mnie,

skurwysyn!” – pomyślałem o człowieku, z którym miałem się

spotkać w interesach tuż przed zatrzymaniem. Czekałem pięć

minut zgodnie ze swoją zasadą. Potem odjechałem. Były godzi-

- 15 -

ny szczytu, miasto zapchane. Musieli ciągnąć się za mną co naj-

mniej na dwa wozy. Inaczej bym ich wypatrzył. Cały czas czuj-

nie omiatałem w lusterkach przestrzeń za sobą. Przejechaliśmy

prawie pół miasta, nim ruszyli do akcji. Wiem dlaczego. Chcą

chronić kapusia, który mnie sprzedał. Nic z tego – za stary lis ze

mnie. Poprzysięgam mu w duszy zemstę. Jeśli się doczekam. Bo

tamten sprzeda też innych, jeśli już raz zaczął. Więc ktoś może

mnie uprzedzić. Nieważne. Będę ją w sobie pielęgnował. Jadę

dalej. Sytuacja nie wygląda dobrze. Zgodnie z zasadą pozostałe

ciążące na mnie wyroki zaczną się sypać hurtowo. Kiedy już

cię dopadną, jadą po całości. Regulują wszystkie rachunki. Li-

czę w myślach... O kurwa! Prawie dziewięć lat! „Już po mnie”

– jęczę przerażony. Tym bardziej że to jeszcze nie wszystko.

Tamten zawzięty buldog nie odpuści. Jeśli czegoś się dokopie,

to koniec! Pobieżny rachunek sumienia napełnia mnie przera-

żeniem. Załatwili mnie na amen! Moje życie się skończyło! Nie

wyrwę się za nic! Gdy bilans zostanie ostatecznie zamknięty,

mogę spróbować połączyć wszystkie wyroki w jeden. Tak zwa-

ny wyrok łączny. Zawsze coś urywa. Ile jednak mogę na tym

skorzystać? Rok, dwa?... Przy wielkim szczęściu może trzy.

Resztę trzeba będzie odsiedzieć. Najpewniej w całości... Tym

razem nie uniknę recydywy. Policzyłem wszystko w myślach,

plus minus dwa lata: cyfra mnie przeraziła. Wpadłem w pani-

kę, która natychmiast przerodziła się w agresję. Zrodziło się

pragnienie szaleńczej walki na śmierć i życie, by wreszcie do-

pędzić kostuchę i nie męczyć się dłużej. Żeby to wszystko już

się skończyło. Ale nie chcę ginąć sam. Paru wrogów chętnie

zabrałbym ze sobą. Mam ich kilku, właśnie za kratami. Naj-

prawdopodobniej w końcu się spotkamy. „Zatańczymy, kurwa

wasza mać!”. Zapiekłem się w tej nienawiści, pragnieniu ze-

msty, wyczekiwaniu śmierci. Najgorszy jest brak decyzji. Od-

biera spokój i wprowadza chaos w działaniu. Właśnie podjąłem

nieodwołalną, która zostanie wprowadzona w życie, jeśli moje

- 16 -

przypuszczenia okażą się słuszne. To przywróciło mi spokój.

Cierpliwie poczekam na rozwój wydarzeń. Nigdzie mi się już

nie spieszy. Teraz najważniejszą rzeczą jest zadbać o jak naj-

większy komfort odsiadki. Zadbać o siebie. Wiem, jak to osiąg-

nąć – lata doświadczeń...

Poukładany, zasypiałem ciężkim snem. Myślę, że podjęta

decyzja, choć przywróciła spokój i siły, przytłaczała swoim cię-

żarem. Ciężko jest dźwigać nienawiść do siebie i innych oraz

świadomość zbliżającej się śmierci. Bo mimo tego że upragnio-

na od lat, napawała mnie jednak strachem. Wypełniony nim,

w końcu zasnąłem.

2

Trudne początki parkowania w pudle. Dni ciągną się mo-

notonnie i ciężko, w napiętym oczekiwaniu na spodziewaną

„dolewę”. To w więziennej kminie powiadomienie o decyzji

wprowadzenia i wykonania ciążących na tobie wyroków. Tak

samo nazywamy gada, który przynosi te wieści. Czas toczy się

jednostajnym rytmem rozkładu dnia. Nudnym aż do rzyga-

nia. Jestem jakby w apatii. Znam ten stan. Trwa u mnie około

dwóch tygodni od momentu zamknięcia. Brutalnie wyrwany

z codziennej rzeczywistości, potrzebuję trochę czasu, by po-

godzić się z brakiem możliwości decydowania o samym sobie.

Wszystko mnie tu ogranicza. Nie mam wpływu na swoje życie.

Toczy się według zasad nie ustalonych przeze mnie. Nie ja de-

cyduję, kiedy będę tu jadł, spał, brał prysznic... Kiedy wyjdę

choćby na chwilę z klatki, w której mnie zamknięto. Nie do

mnie należy decyzja, kiedy i czy w ogóle z niej wyjdę... Mnie

osobiście najbardziej dolega brak klamki w drzwiach. Ich gład-

ka powierzchnia, którą mam wciąż przed oczami, ukazuje mi

- 17 -

beznadziejność sytuacji, w której się znalazłem. Jestem abso-

lutnie bezsilny wobec rzeczywistości. Bezsilny niemożnością

jej zmiany. Nie jestem jednak bezsilny do końca. Mam wpływ

na to, jak się w niej będę poruszał.

Moje przebranie funkcjonuje bez zarzutu. Nie wchodzę

w żadne układy ani bliższe relacje. Zakreśliłem granice i nie

pozwalam ich przekraczać. Gdy ktoś próbuje to zrobić, wydaję

lekki pomruk. Wulkan, choć pozornie uśpiony, żyje. Zwykle

wystarcza, by dał o tym znać. Przestrzegam więziennych zasad

i regulaminu. Nie szarpię się z klawiszami. Z nikim – po co nie-

potrzebnie marnować energię? Źródło siły. Daje to wymierne

korzyści. Po pierwsze, mam święty spokój. Swoją przestrzeń, do

której wpuszczam, kogo chcę i kiedy chcę. Po drugie, ułatwia

mi życie. Nikt tu nie lubi „skakańców”. Ani my, kajdaniarze, ani

tym bardziej klawisze. Nie mają ze mną żadnych problemów.

W zamian nie stwarzają ich również mnie. Ułatwiają mi życie,

jak mogą, czasem nawet z lekka naginając przepisy. Pierwsza

faza już za mną. Udaję słabszego, niż jestem.

Poza tym, o ile to możliwe w tych warunkach, dbam

o sprawność fizyczną. Nic specjalnego. Pompki, brzuszki, przy-

siady i rozciąganie. Truchtanie na spacerniaku i ograniczenie

palenia pozwala zachować jaką taką kondycję. Pozostaje tylko

czekać. Przyczajony, robię to – czekam... Po prostu czekam.

W międzyczasie zobaczyłem się z ojcem i bratem. Musieli ko-

goś powiadomić o moim zapuszkowaniu. Podałem rodzinę,

bo musiałem kogoś podać. Niespodziewanie mnie odwiedzili.

Osobno. Najpierw ojciec. Był na kacu. Niewiele mieliśmy so-

bie do powiedzenia. Bo co w tej sytuacji można sobie powie-

dzieć? Byłem mu wdzięczny za próby pocieszania i deklaracje

pomocy finansowej. Nie cofnął jej, gdy szczerze przedstawiłem

mu sytuację. Myślę, że nie do końca w nią uwierzył. To sa-

mo z bratem. Zachował się OK. Nie pocieszał, tylko okazywał

współczucie. Ma większe rozeznanie niż nasz staruszek. Wie,

- 18 -

w co wdepnąłem, i boi się o mnie. Wzruszyłem się, gdy to wy-

czułem, lecz nie dałem po sobie nic poznać. Mój młodszy bra-

ciszek... Rozdzieliła nas jego żona, z którą nienawidzimy się jak

wściekłe psy. Gardziłem nim kiedyś za to. Potem przestałem,

gdy zrozumiałem, że jest zbyt słaby, by sobie z tym poradzić.

Widywaliśmy się rzadko i zazwyczaj krótko. W większości

przez przypadek. Nigdy mnie nie potępiał ani nie próbował

nawracać. Żył swoim życiem, a ja swoim. Potem znowu za-

padła cisza oczekiwania. Do dnia, w którym gad przy wydawa-

niu obiadu rzucił w moją stronę: „Pakuj mandżur, przerzutka!

Idziesz na inną celę”. Nie zachwyca mnie to, ale nie protestuję.

Oszczędzam energię. Po posiłku posłusznie się przenoszę. Ten

sam rytuał co zawsze. Wzajemne obwąchiwanie i tym podob-

ne. Spokój do wieczoru. Za to po apelu zobaczyłem coś, co naj-

pierw wzbudziło we mnie zdumienie, potem śmiech, wreszcie

złość. Jeden z osadzonych ze mną, nie zważając ani na nas, ani

na hałas grającego telewizora, wyciągnął spod zagłówka jakieś

książeczki. Siedząc na koju, oparty plecami o ścianę, czytał je

przez dobrych kilkanaście minut. Nic specjalnego, więc nie

zwróciłem na to zbytniej uwagi. Za to potem dosłownie zbara-

niałem. Odłożył je na miejsce, wyciągnął z kieszeni różaniec,

podobny do tego, jaki miała moja matka, i tak jak ona zaczął

klepać zdrowaśki. Z zamkniętymi oczami, bezgłośnie poru-

szając ustami. Myślałem, że śnię, widok był tak nieprawdopo-

dobny. Poruszyłem kojem. Po chwili ujrzałem nad sobą twarz

trzeciego z nas, śpiącego nade mną.

– Co jest? – zapytał.

Bez słowa wskazałem głową na rozmodlonego pajaca. Zerk-

nął w jego kierunku i wzruszył ramionami.

– On tak codziennie – usłyszałem. – Rano i wieczorem. Tro-

chę pojebany z tym wszystkim, ale ogólnie w porządku – dodał.

– Nie bierz do głowy. Mnie tam nie przeszkadza – stwierdził

i ponownie rozciągnął się nade mną.

- 19 -

Przyglądałem się, wciąż nie mogąc uwierzyć w to, co mia-

łem przed oczami. „Kurwa, kościół mi będzie robił z celi!” – za-

gotowało się we mnie. Poczułem dziką ochotę, by wyrwać mu

z rąk ten przedmiot kultu i rozszarpać go na kawałki. Rozsma-

rować mu durny, rozmodlony łeb na ścianie i wypieprzyć go

z celi. Długo walczyłem ze sobą, wpatrując się w niego drapież-

nie. Właśnie skończył i podniósł powieki. Natychmiast spuś-

ciłem swoje, by ukryć zamierzenia. Słuchałem tylko. Położył

się na łóżku i znowu gapił się w telewizor. Otworzyłem oczy.

Ponownie stał się jednym z nas. Jakby to, co przed chwilą wi-

działem, nigdy się nie wydarzyło. Było jakimś przywidzeniem.

Uspokajałem się wolno. „W zasadzie co mnie to, kurwa, obcho-

dzi? – powiedziałem w końcu do siebie w milczeniu. – Niech

sobie pajacuje. Byle nie pchał mi się z tym w oczy. Zresztą, ten

z góry twierdzi, że poza tym jest OK. Uspokój się! Nie rób nie-

potrzebnego wiatru. To pierwszy dzień pod nową celą”. Wrócił

mój luz. „Poprzyglądam mu się” – postanowiłem. Modlący się

w celi facet to nieczęsty widok w pudle. Wprowadzający dy-

sonans w codzienną rutynę i panujące tu zasady. Tym samym

wzbudzający niepokój. Ten zaś jest groźny dla mojego we-

wnętrznego rytmu. „Nie pozwolę go nikomu zakłócić. Olej go,

rób swoje” – odwracam się twarzą do ściany. Zamykam oczy,

próbując spać. Nie przeszkadza mi hałas grającego telewizora.

Jest częścią codzienności. Jednak nie udaje mi się zasnąć. Mimo

usilnych starań nie mogę się wyzbyć obrazu, który mnie wzbu-

rzył. Wciąż mam przed oczami jego twarz, kiedy odprawiał

te swoje czary. Spokojną, jakby nieobecną. Miałem wrażenie,

że w ogóle go tu z nami przez chwilę nie było. Jakby nie za-

uważał ciężaru uciskających nas więziennych ścian, pętających

krat. Przez moment poczułem zazdrość. Zaraz potem złość.

I tak na zmianę... Wzięły się za ręce i wirowały w jakimś sza-

lonym tańcu w mojej głowie. A ja, całkowicie bezradny, od-

prawiałem swój balet, przewracając się na łóżku w pogoni za

- 20 -

snem, który przerwie te szalone pląsy. Udało się go dogonić

dopiero nad ranem.

Spałem krótko, wstałem więc zły i zmęczony, jak to bywa

po nieprzespanej nocy. Śniadanie i poranna kawa polepszy-

ły mi z lekka nastrój. Potem dzień jak co dzień. Jednostajny,

rytmiczny, uciskający ciśnieniem oczekiwania na złe wieści...

Określą moją przyszłość, zdecydują o niej... Odsuwam te my-

śli, ale nie do końca się to udaje. Są jak robak, który czai się

gdzieś w zakamarkach głowy, od czasu do czasu przypominają-

cy bolesnym ukąszeniem o swoim istnieniu. Nie mam wyboru.

Muszę pogodzić się z jego obecnością, wdzięczny za rzadkie

chwile, gdy nażarty bólem niepewności jutra zasypia gdzieś

na sjestę, pozwalając na krótko o sobie zapomnieć. Czas pły-

nie odmierzany kartkami zrywanymi z kalendarza wiszącego

przy klapie. Zgodnie z postanowieniem obserwuję tego typa od

różańca. Rzeczywiście, dzień w dzień rano i wieczorem „odla-

tuje”. Nie wzbudza to już mojego gniewu. Każdy ma swoje wa-

riactwa. Ja też. Czemu odmawiać prawa do nich innym? Tym

bardziej że facet jest rzeczywiście OK. Ćwiczymy nawet ra-

zem. Sam to zaproponował, gdy zobaczył, jak wieczorem grza-

łem pompki. Nieufność między nami wprawdzie nie zniknęła,

ale gdy z lekka zmalała, odważyłem się go wreszcie spytać o to

jego wariactwo. Nie chciałem tego robić w obecności innych.

Zostało mi jeszcze dosyć przyzwoitości, by rozumieć, że wiara

to bardzo osobista i niezwykle delikatna sprawa. Nie dawało mi

to jednak spokoju.

Okazja się nadarzyła, gdy trzeci poszedł na widzenie. Zosta-

liśmy sami. Nie zwlekałem ani chwili.

– Młody, siorbniemy kawiurę? – spytałem, nastawiając

elektryczny czajnik.

– Jasne, zawsze – odparł, odkładając książkę. Po chwili sie-

dzieliśmy przy blacie, popijając czarną wodę.

- 21 -

Spis treści

Rozdział 1

str.

9

Rozdział 2

str. 17

Rozdział 3

str. 34

Rozdział 4

str. 49

Rozdział 5

str. 53

Rozdział 6

str. 80

Rozdział 7

str. 94

Rozdział 8

str. 122

Rozdział 9

str. 157

Rozdział 10

str. 181

Rozdział 11

str. 209

Rozdział 12

str. 232

Rozdział 13

str. 258

Rozdział 14

str. 272

Rozdział 15

str. 282

Rozdział 16

str. 286

Rozdział 17

str. 295

Rozdział 18

str. 308

Rozdział 19

str. 312

Rozdział 20

str. 318

Rozdział 21

str. 329

Rozdział 22

str. 341

Rozdział 23

str. 364