© Wydawnictwo WAM – Księża Jezuici, 2017

Opieka redakcyjna: Kama Hawryszków

Redakcja: Zofia Smęda

Korekta: Katarzyna Stokłosa, Dariusz Godoś

Projekt okładki: Anna Jędrusiak

Skład: Edycja

NIHIL OBSTAT: Prowincja Polski Południowej

Towarzystwa Jezusowego, ks. Jakub Kołacz SJ, prowincjał

Kraków, dn. 3 sierpnia 2017 r., l.dz. 177/2017

ISBN 978-83-277-0756-7 (ePub)

ISBN 978-83-277-0757-4 (Mobi)

WYDAWNICTWO WAM

ul. Kopernika 26 • 31-501 Kraków

tel. 12 62 93 200 • faks 12 42 95 003

e-mail: wam@wydawnictwowam.pl

www.wydawnictwowam.pl

DZIAŁ HANDLOWY

tel. 12 62 93 254-255 • faks 12 62 93 496

e-mail: handel@wydawnictwowam.pl

KSIĘGARNIA WYSYŁKOWA

tel. 12 62 93 260

e.wydawnictwowam.pl

Przygotowanie wydania elektronicznego: hachi.media

Spis treści

Wprowadzenie

1. Ustanowienie Dwunastu

Wstęp

Tydzień I – Synowie komnaty weselnej

Tydzień II – Wybór Dwunastu

Tydzień III – Duchowe wskrzeszenie

Tydzień IV – Wysłanie Dwunastu

Tydzień V – Wątpliwości uczniów Jana Chrzciciela

Tydzień VI – Znaki mesjańskie

Przypisy

2. Biblijna szkoła modlitwy

Wstęp

Tydzień VII – Modlitwa Pańska

Tydzień VIII – Treść i forma modlitwy

Tydzień IX – Rodzaje i struktura modlitwy

Tydzień X – Miejsce, sposób i pora modlitwy

Tydzień XI – Ojcze, niech się święci Twoje imię

Tydzień XII – Ojcze, niech przyjdzie Twoje królestwo

Tydzień XIII – Ojcze, chleba naszego powszedniego dawaj nam na każdy dzień

Tydzień XIV – Ojcze, odpuść nam nasze grzechy

Tydzień XV – Ojcze, nie dopuść, abyśmy ulegli pokusie

Tydzień XVI – Modlitwa prośby i dziękczynienia

Tydzień XVII – Modlitwa nieustanna

Tydzień XVIII – Modlitwa pokory i ufności

Przypisy

3. Biblijna szkoła ewangelizacji

Wstęp

Tydzień XIX – Przypowieść o siewcy

Tydzień XX – Wyjaśnienie przypowieści o siewcy

Tydzień XXI – Pozostałe ewangeliczne przypowieści

Tydzień XXII – Porównania do królestwa niebieskiego

Tydzień XXIII – Jezus w Nazarecie

Tydzień XXIV – Świadectwo życia pierwszych chrześcijan

Tydzień XXV – Słowo Boże zstąpiło z nieba

Tydzień XXVI – Bóg wydał własnego Syna jako okup za grzeszników

Przypisy

4. Wiara w Jezusa jako Mesjasza

Wstęp

Tydzień XXVII – Śmierć Jana Chrzciciela

Tydzień XXVIII – Pierwsze rozmnożenie chleba

Tydzień XXIX – Burza na jeziorze

Tydzień XXX – Spór o tradycje faryzejskie

Tydzień XXXI – Drugie rozmnożenie chleba

Tydzień XXXII – Narodziny z Boga

Przypisy

Zakończenie

Bibliografia

Wykaz skrótów

Wprowadzenie

Książka ta jest trzecią częścią z serii Bóg mówi do ciebie… i stanowi zakończenie ważnego etapu poznawania tajemnicy Jezusa na kartach Pisma Świętego. W trzech Ewangeliach synoptycznych, czyli Mateusza, Marka i Łukasza, mniej więcej w połowie ich tekstów, znajduje się opis wydarzenia, które miało miejsce pod Cezareą Filipową, gdzie Piotr wyznał wiarę w Jezusa jako Mesjasza. Do tego właśnie momentu ta książka podprowadza Czytelnika, proponując mu codzienną refleksję nad fragmentami Ewangelii poprzedzającymi to wydarzenie, począwszy od uczty w domu Mateusza (por. Mt 9, 10–17).

Wyznanie Piotra ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia egzystencjalnego poznania tajemnicy Jezusa, a to jest główny cel tej książki. Zaproponowana w niej metoda refleksji ewangelicznej ma bowiem charakter inicjacyjno-anagogiczny, czyli ukazuje drogę rozwoju duchowego ucznia Jezusa w nawiązaniu do procedury wtajemniczenia w doświadczenie chrztu w Kościele starożytnym. Interesuje nas bowiem poznanie tajemnicy Jezusa w sensie biblijnym, czyli zjednoczenie się z Nim, co powoduje realną zmianę życia. Święty Jan, ujmując egzystencjalnie prawdę o poznaniu Jezusa jako Mesjasza, pisał: Każdy, kto wierzy, że Jezus jest Mesjaszem, z Boga się narodził (1 J 5, 1), a ktokolwiek narodził się z Boga, nie grzeszy, gdyż trwa w nim nasienie Boże; taki nie może grzeszyć, bo się narodził z Boga (1 J 3, 9). U współczesnego chrześcijanina słowa św. Jana mogą i powinny budzić konsternację, bo wytrącają go z często wyrażanego przekonania, że „wszyscy jesteśmy grzesznikami”, które najczęściej rozumie się jako aprobatę grzeszności personalnej, niwecząc w ten sposób nadzieję na jakikolwiek rozwój duchowy.

Cytowane słowa św. Jana ukazują niezwykłą perspektywę wzrostu duchowego, który dokonuje się już w połowie procesu egzystencjalnego poznania tajemnicy Jezusa. Warto zadać pytanie: Jaka będzie kondycja ucznia Jezusa, kiedy doświadczy egzystencjalnej wiary w Jednorodzonego Syna Bożego objawionej w wydarzeniu paschalnym na końcu Ewangelii? Nastąpi wtedy moment zjednoczenia z Jezusem w tajemnicy Jego Bóstwa, co zaowocuje przebóstwieniem tego, który Go poznaje. W starożytnym Kościele był to moment przyjęcia chrztu i Eucharystii, którą wtedy rozumiano jako pokarm świętych, co kapłan wyrażał w następujących słowach przed udzieleniem Komunii świętej: Kto święty, niech przystąpi, kto nim nie jest, niech czyni pokutę. Zapewne już przyjąłeś chrzest, ale abyś mógł egzystencjalnie przeżywać zjednoczenie z Jezusem w tajemnicy Jego Bóstwa, powinieneś podjąć wysiłek wzrastania w wierze, a wiara rodzi się z tego, co się słyszy, tym zaś, co się słyszy, jest słowo Chrystusa (Rz 10, 17). Prezentowana książka jest przewodnikiem po drodze rozwoju ewangelicznej wiary w Jezusa jako Mesjasza, która jest koniecznym warunkiem, aby egzystencjalnie uwierzyć w Jego Bóstwo.

Z perspektywy połowy drogi ewangelicznego wtajemniczenia w osobę Jezusa mogliśmy spojrzeć na jej koniec, ale ważne jest również zobaczenie jej początku. Egzystencjalne poznanie tajemnicy Jezusa jako Mesjasza nie jest bowiem możliwe bez doświadczenia autentycznego nawrócenia, do czego wzywa Jan Chrzciciel na początku Ewangelii (por. Mk 1, 1–8). O tym traktowała pierwsza książka, Bóg mówi do ciebie: poznaj Mnie. Nawrócenie i towarzyszenie Jezusowi, w której ukazano również początkowy etap bycia uczniem w szkole Jezusa. Nawrócenie można uznać za moment poczęcia się w człowieku życia Bożego, zanim narodzi się on z Boga, wyznając egzystencjalną wiarę w Jezusa jako Mesjasza. Natomiast istotnym warunkiem duchowego wzrostu w symbolicznym stanie płodowym jest zaufanie Bogu i rozwój postawy miłosierdzia, co zostało przedstawione w drugiej książce: Bóg mówi do ciebie: zaufaj Mi. Biblijna szkoła ufności i miłosierdzia. Egzystencjalne poznanie Jezusa jest procesem i nie da się wejść na jej kolejny etap bez przeżycia poprzednich. Owocne korzystanie z tej książki jest więc związane z koniecznością wprowadzenia w życie prawd ukazanych we wcześniejszych fragmentach Ewangelii, które zostały przedstawione w poprzednich książkach tej serii.

Chcąc ukazać całą perspektywę drogi ewangelicznego wtajemniczenia, przedstawiliśmy do tej pory jej najważniejsze etapy. W tym momencie warto zasygnalizować główne części prezentowanej książki. Pierwsza dotyczy wydarzenia, kiedy to Jezus ustanowił wspólnotę Dwunastu (por. Mk 3, 13–19), która jest figurą grupy formacyjnej, w niej ma się dokonać przygotowanie ucznia Jezusa do narodzenia się z Boga. Druga część stanowi próbę ukazania, w jaki sposób Jezus odpowiada na prośbę swego ucznia: Panie, naucz nas modlić się (Łk 11, 1). W tym celu nie tylko sięgniemy do tekstów biblijnych, ale także do źródeł patrystycznych, które ukazują metodologię wdrażania w modlitwę w Kościele starożytnym. W trzeciej części zamieszczono materiały, które mają pomóc Czytelnikowi w przygotowaniu do dawania świadectwa o Jezusie w najbliższym otoczeniu. Ostatni rozdział bezpośrednio podprowadza do wyznania egzystencjalnej wiary w Jezusa jako Mesjasza.

Pragnę serdecznie podziękować grupom biblijnym z parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Rusocicach w archidiecezji krakowskiej, z którymi miałem przyjemność wędrować drogą ewangelicznego wtajemniczenia, docierając do jej połowy. W ten sposób wytyczyliśmy razem pasjonujący szlak biegnący przez meandry Pisma Świętego, aby ułatwić innym wyznanie egzystencjalnej wiary w Jezusa jako Mesjasza, co stanowi kluczowy moment w poznaniu tajemnicy Jego Bóstwa.

1. Ustanowienie Dwunastu

Wstęp

Rozpoczynasz kolejny rok wędrówki drogą ewangelicznego wtajemniczenia. W poprzednim roku słowa Jezusa: Idąc, starajcie się zrozumieć, co znaczy: „Chcę raczej miłosierdzia niż ofiary” (Mt 9, 13), stanowiły klucz do twojej biblijnej refleksji nad tajemnicą Bożego i ludzkiego miłosierdzia. Teraz powrócimy w naszych rozważaniach do uczty u Mateusza (Mt 9, 10–17), w czasie której Jezus wypowiedział cytowane słowa. Tym razem zwrócimy szczególną uwagę na obraz uczty weselnej, którym posługuje się Pan, aby wyjaśnić, dlaczego Jego uczniowie nie poszczą w takim wymiarze, w jakim czynią to uczniowie Jana Chrzciciela i faryzeusze. W tej symbolice uczty weselnej Jezus utożsamia się z panem młodym, a swoich uczniów nazywa gośćmi weselnymi, co w dosłownym tłumaczeniu brzmi: synowie komnaty weselnej. Nietrudno zauważyć, że w obrazie brakuje panny młodej. Kim ona jest? Kim jest oblubienica Jezusa?

Symboliki oblubieńca i oblubienicy używa Jan Chrzciciel, kiedy mówi o Jezusie: Ten, kto ma oblubienicę, jest oblubieńcem (J 3, 29). Wcześniej uczniowie Jana z zazdrością mówią o Jezusie, że udziela chrztu i wszyscy idą do Niego (J 3, 26). Oblubienicą zatem są ci wszyscy, którzy idą do Jezusa, ale przecież uczniowie, nazwani przez Jezusa gośćmi weselnymi, też do Niego przyszli. Te dylematy można rozwiązać jedynie w kluczu inicjacyjnym, gdzie oblubienicą Jezusa stają się ci, którzy zostali w pełni wtajemniczeni w Jego osobę poprzez chrzest w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. W tym momencie mamy dopiero zapowiedź tego wydarzenia, a oczekujący na nie są nazwani gośćmi weselnymi, dokładnie synami komnaty weselnej, ale jeszcze nie synami królestwa Bożego. Dopiero w pełni wtajemniczeni w osobę Jezusa stają się Jego oblubienicą, o czym mówi Księga Apokalipsy: Chodź, ukażę ci Oblubienicę, Małżonkę Baranka (Ap 21, 9b). Święty Jan wyjaśnia dalej, że oblubienicą Jezusa nie jest pojedyncza osoba, ale wspólnota świętych, którą symbolizuje „Miasto Święte – Jeruzalem”, zstępujące z nieba od Boga (Ap 21, 10b).

Jak widzisz, uczta u Mateusza jest bardzo ważnym wydarzeniem z punktu widzenia procesu ewangelicznego wtajemniczenia. W czasie tego wydarzenia Jezus nie tylko wzywa do zgłębiania tajemnicy miłosierdzia, ale również ukazuje perspektywę budowania wspólnoty świętych spośród swoich uczniów. Aktem założycielskim tej wspólnoty było powołanie uczniów. Ustanowienie Dwunastu (Mk 3, 13–19) jest natomiast drugim krokiem na drodze przekształcania się gości weselnych w oblubienicę Jezusa. Ta pierwsza mała wspólnota, istniejąca w szerszym zgromadzeniu uczniów, miała zapoczątkować proces tworzenia się podobnych wspólnot pośród uczniów, czego dowodem jest wyznaczenie w dalszej kolejności siedemdziesięciu dwóch (Łk 10, 1). Zapewne ta grupa była podzielona na sześć innych wspólnot po dwunastu, w których najprawdopodobniej byli dwaj uczniowie z pierwszej wspólnoty Dwunastu, bowiem zawsze bardziej wtajemniczeni mieli za zadanie formować innych. W ten sposób tworzyła się struktura wspólnoty uczniowskiej, którą później św. Paweł nazwie ciałem Chrystusa (1 Kor 12, 12–13). Podstawową komórką tak rozumianego Kościoła miały być małe wspólnoty uczniowskie, kształtowane na wzór Dwunastu. Należy też dodać, że dzisiejsi socjologowie uważają, że w grupie, która składa się właśnie z dwunastu osób, najłatwiej jest pogłębiać wzajemne relacje, a to było celem Jezusa, co wyraził wobec Apostołów (już bez Judasza) w Wieczerniku, mówiąc: Przykazanie nowe daję wam, abyście się wzajemnie miłowali, tak jak Ja was umiłowałem, żebyście się i wy tak miłowali wzajemnie. Po tym wszyscy poznają, żeście uczniami moimi, jeśli będziecie się wzajemnie miłowali (J 13, 34).

Zwróć uwagę, że wzajemna miłość uczniów Jezusa miała być ich elementem rozpoznawczym, czyli narzędziem ewangelizacyjnym, bo między innymi w tym celu zostało ustanowionych Dwunastu: aby byli z Nim i aby wysłał ich głosić i mieć władzę wyrzucać demony (Mk 3, 14–15). Ich pierwsze zadanie zostało określone w słowach: aby byli z Nim. Kiedy Jezus ich powołał na swoich uczniów, towarzyszyli Mu (Mk 1, 17), natomiast teraz mają z Nim być. Czym różnią się te dwie postawy? Towarzyszenie zakładało pewien dystans między Nauczycielem a uczniem, natomiast bycie z Nim zakłada wejście w głębszą relację, jest to bowiem zaproszenie do przyjaźni z Jezusem. Od tego momentu dla Dwunastu rozpoczyna się proces pogłębiania przyjaźni z Jezusem, co wiąże się z zacieśnianiem przyjaźni między innymi członkami tej wspólnoty.

Kolejnym ważnym etapem na drodze ewangelicznego wtajemniczenia jest wskrzeszenie przez Jezusa córki Jaira: Ująwszy dziewczynkę za rękę, rzekł do niej: „Talitha kum”, to znaczy: „Dziewczynko, mówię ci, wstań!”. Dziewczynka natychmiast wstała i chodziła, miała bowiem dwanaście lat (Mk 5, 41). Wcześniej Jezus uzdrowił teściową Szymona Piotra, również ująwszy ją za rękę (Mk 1, 31), teraz w podobny sposób zachowuje się w stosunku do dziewczynki, przywracając jej życie. Jeśli w wymiarze inicjacyjnym w kontekście uzdrowienia teściowej Szymona mówiliśmy o końcu pierwszego etapu wtajemniczenia w osobę Jezusa jako Nauczyciela i początku drugiego, gdzie Jezus jawi się jako Prorok, tak tutaj jest mowa o końcu tego etapu i początku kolejnego, w którym dokonuje się wtajemniczenie w Jezusa jako Mesjasza. Przez porównanie obrazów: uwolnienia z gorączki teściowej Szymona i przywrócenie życia córce Jaira, widać niezwykłą skalę zmian, jakich Jezus dokonuje w życiu ucznia będącego na etapie inicjacji wiary w Niego jako Mesjasza. Kiedy uczeń wyzna egzystencjalną wiarę w Jezusa jako Mesjasza, wtedy doświadczy nowej jakości duchowego życia, bowiem narodzi się z Boga. Święty Jan tak pisze o tym wydarzeniu: Każdy, kto wierzy, że Jezus jest Mesjaszem, z Boga się narodził; i każdy miłujący Tego, który dał życie, miłuje również tego, kto życie od Niego otrzymał (1 J 5, 1). Jak widzisz, narodziny z Boga są również początkiem nowej miłości do innych narodzonych z Boga.

Wskrzeszenie córki Jaira jest więc zapowiedzią duchowych narodzin ucznia, które dokonają się w chwili wyznania przez niego egzystencjalnej wiary w Jezusa jako Mesjasza. Natomiast ustanowienie Dwunastu jest początkiem stwarzania przestrzeni wiary, w której ma się dokonać narodzenie z Boga inicjowanego. Dlatego Jezus, ustanawiając Dwunastu, chciał, aby byli z Nim i aby wysłał ich głosić i mieć władzę wyrzucać demony (Mk 3, 14–15). W ten sposób określa trzy środki, które są konieczne, aby Jego uczeń mógł narodzić się do nowego życia wewnątrz wspólnoty Dwunastu. O pierwszym – najważniejszym, który wiąże się z pogłębianiem relacji z Jezusem i innymi członkami wspólnoty, już mówiliśmy. Drugim warunkiem doświadczenia egzystencjalnej wiary w Jezusa jako Mesjasza jest głoszenie Ewangelii w Jego imieniu. Natomiast trzeci to służenie innym modlitwą, zwłaszcza w wymiarze uwolnienia od różnych przejawów zła. Dlatego w następnych częściach tej książki zostaną przedstawione propozycje biblijnej refleksji dotyczącej modlitwy i ewangelizacji, tak abyś doskonaląc je, mógł egzystencjalnie wyznać wiarę w Jezusa jako Mesjasza, czyli narodzić się z Boga.

TYDZIEŃ I
Synowie komnaty weselnej

Dzień I

Mt 2, 18–20 • Iz 54, 4–8

Po długim czasie, kiedy starałeś się wypełnić zadanie, które zlecił ci Jezus w słowach: Idąc, nauczcie się, co znaczy: miłosierdzia chcę, a nie ofiary (Mt 9, 13a), powróć do refleksji nad Ewangelią św. Marka. Przeczytaj i rozważ: Mk 2, 18–20.

Pytanie, które kierują do Jezusa uczniowie Jana Chrzciciela i faryzeusze, wynika prawdopodobnie z faktu, iż faryzeusze pościli dwa razy w tygodniu: w poniedziałki i czwartki (Łk 18, 12). Wszystko zatem wskazuje na to, że w jednym z tych dni odbywała się uczta w domu Mateusza. Jeśli to był czwartek, to mamy w tym fragmencie pierwszą zapowiedź Wieczerzy Pańskiej w Wieczerniku.

W odpowiedzi Jezus używa obrazu uczty weselnej i utożsamia się z panem młodym, natomiast uczniów nazywa gośćmi weselnymi, w dosłownym tłumaczeniu: synowie komnaty weselnej. Wyrażenie to jest semityzmem i oznacza wszystkich zaproszonych na wesele, mających bliską więź z panem młodym i panią młodą. Natomiast metaforę „pana młodego” należy odnieść do zaślubin Boga z Jego ludem: Iz 54, 4–8. Święty Augustyn tłumaczy to sformułowanie jako synowie oblubieńca^1, co podkreśla głęboką więź uczniów ze swoim Nauczycielem.

W tym czasie, kiedy Jezus jako pan młody jest z uczniami, oni nie mogą pościć, tak jak w czasie uczty weselnej trudno sobie wyobrazić, że jej uczestnicy będą się powstrzymywać od pokarmów. Natomiast Jezus zapowiada taki czas, kiedy zostanie im odebrany pan młody i w ów dzień będą pościć. W tych słowach Jezus po raz pierwszy zapowiada swoją śmierć. Wskazuje na to użyty w tekście greckim czasownik apaiero w stronie biernej, który wyraża myśl o gwałtownym odłączeniu Jezusa od swych uczniów i wyrwaniu Go przemocą spośród nich.

Czytając Ewangelię w kluczu inicjacyjnym, możesz uznać, że rozważany tekst zwalnia cię z przestrzegania postu piątkowego, bo przecież utożsamiasz się z tym etapem inicjacyjnym, na którym są uczniowie. Jednak pamiętaj, że wyrzeczenie się pokarmów mięsnych w piątek jest minimalną formą postu, którego na tym etapie rozwoju duchowego powinieneś przestrzegać. W przyszłości przyjdzie czas na większe umartwienia.

Dzień II

Mt 9, 14–15 • J 3, 29 • Ap 21, 9–11

Przeczytaj i rozważ: Mt 9, 14–15. Gdy Jezus nazywa siebie panem młodym, zaś uczniów gośćmi weselnymi, nasuwa się pytanie: Kim jest panna młoda? Odpowiedzi należy szukać w słowach Jana Chrzciciela: J 3, 29. Jan mówi o Jezusie jako Oblubieńcu, który ma oblubienicę. Kim ona jest? Wcześniej uczniowie Jana z zazdrością mówią o Jezusie, że udziela chrztu i wszyscy idą do Niego (J 3, 26). Oblubienicą zatem są ci wszyscy, którzy idą do Jezusa, ale przecież uczniowie nazwani przez Jezusa gośćmi weselnymi też do Niego przyszli.

Te dylematy można rozwiązać jedynie w kluczu inicjacyjnym, gdzie oblubienicą Jezusa stają się ci, którzy zostali w pełni wtajemniczeni w Jego osobę poprzez chrzest. Tu dopiero mamy zapowiedź tego wydarzenia, a oczekujący na nie są nazwani gośćmi weselnymi, dokładnie synami komnaty weselnej, ale jeszcze nie synami królestwa Bożego. Wprost o oblubienicy jako Kościele uwielbionym, Nowym Jeruzalem, mówi św. Jan w Apokalipsie: Ap 21, 9–11.

Jesteś synem komnaty weselnej, aby kiedyś wejść do domu Pana Młodego jako Jego oblubienica. Pamiętaj, że oblubienicą jest wspólnota, a nie pojedyncza osoba. Dziękuj Bogu za dar, który już masz, i proś o doświadczenie Nowego Jeruzalem jeszcze tu, na ziemi, czyli daru obecności w ewangelicznej wspólnocie.

Dzień III

Mk 2, 21–22

Jezus w kontekście pytania o praktykę postu Jego uczniów odsłania nową jakość wspólnoty, która powstaje wokół Niego: Mk 2, 21–22. Używa obrazów wziętych z życia, dotyczących troski o ubranie i przechowywanie wina.

Łata z surowego płótna w dosłownym tłumaczeniu oznacza łatę niezgremplowaną, czyli niewypraną. Znowu można widzieć tu obraz chrztu w imię Jezusa, który w przyszłości uzdolni uczniów do praktykowania postów. Jan Chryzostom w IV wieku, komentując ten fragment Ewangelii, pisze: Uczniowie nie stali się jeszcze silni, lecz potrzebują na razie wielkiej pobłażliwości; nie odrodzili się jeszcze przez Ducha. A gdy są w takim stanie, nie trzeba na nich wkładać ciężaru przykazań^2.

Bukłaki to worki z koziej skóry służące do przechowywania wina. Stare bukłaki z czasem tracą elastyczność i wlanie do nich nowego wina grozi ich rozerwaniem. Zatem nowe bukłaki, którymi są uczniowie Jezusa, mają nową duchową elastyczność, której brak faryzeuszom i uczniom Jana.

Zastanów się, jaka jest twoja duchowa elastyczność, czyli umiejętność przyjmowania i zastosowania w życiu nowych prawd odkrytych w Piśmie Świętym. Niebezpieczeństwem jest kurczowe trzymanie się w życiu duchowym starych przyzwyczajeń, które bardziej wypływały z tradycji ustnej, i to tej nieodległej.

Dzień IV

Mk 2, 23–28 • Mk 4, 1–9

Przeczytaj i rozważ: Mk 2, 23–28. Zwróć uwagę, że kolejne wydarzenie ma miejsce w szabat, czyli w sobotę, co potwierdzałoby tezę, że uczta u Mateusza miała miejsce w czwartek. Cała kompozycja tekstu sugeruje zapowiedź tajemnicy paschalnej Jezusa. Warto zacytować dosłowne tłumaczenie pierwszego wersetu rozważanego fragmentu: I stało się, On w szabat obok podążał przez zboża, i uczniowie Jego zaczęli drogę czynić, zrywając kłosy (Mk 2, 23). Tekst sugeruje, jakoby Jezus szedł inną drogą przez zboża niż uczniowie. Jezus miałby podążać obok, a uczniowie iść przez zboża, czyniąc sobie drogę przez zrywanie kłosów.

Święty Hilary z Poitiers w IV wieku tak komentuje ten fragment: Rozważmy zatem szczegóły: pole oznacza świat, szabat odpoczynek, zboże zaś jest rozwojem wierzących w okresie żniw. A zatem wejście na pole w sobotę oznacza przyjście Pana do tego świata, gdzie jesteśmy w czasie bezowocnego działania Prawa, aby obejrzeć zboże, to jest zasiew rodzaju ludzkiego. A ponieważ łaknienie jest głodem zbawienia ludzkiego, uczniowie zrywają i wyłuskują kłosy, czyli spieszą się, aby się nasycić zbawieniem świętych. Ale nie wypada człowiekowi żywić się kłosami zbóż, ani nie jest to odpowiedni pokarm, dlatego rzeczywistość tego wydarzenia przywołuje obraz wydarzenia przyszłego, a znaczenie zawarte w słowach wyjaśnia tajemnice głodu i nasycenia^3.

Powyższy cytat potwierdza tezę, że rozważany fragment jest zapowiedzią przyszłych wydarzeń w życiu Jezusa i Jego uczniów. Natomiast nas interesuje aktualne przesłanie tego tekstu. Stwierdzenie, że uczniowie torują sobie drogę przez zboża, zrywając kłosy, można traktować jako ich wejście na drogę katechumenatu, gdzie pokarmem jest Słowo Boże, co zostanie pokazane później w przypowieści o siewcy: Mk 4, 1–9. Jezus natomiast idzie obok, bowiem On sam nie przechodzi przez drogę katechumenalną, ale jest na niej mistagogiem, czyli wprowadza uczniów w tę tajemnicę. Święty Hilary sugeruje, że uczniowie spieszą się, aby nasycić się zbawieniem świętych, czyli dążą do innego pokarmu, jakim jest Eucharystia. Jest to kolejny dowód na to, że pokarm Słowa Bożego przygotowuje do bardziej owocnego spożywania pokarmu Eucharystii.

Na ile ty spieszysz się, aby nasycić się zbawieniem świętych? Choć już zapewne karmisz się Eucharystią, to jednak zastanów się, na ile ten pokarm przemienia twoje życie w drodze do świętości. Na pewno to czyni, ale czy w zauważalny sposób? Jeśli nie, to wiedz, że najpierw musisz się nauczyć, jak w pełni absorbować moc zawartą w Słowie Bożym, abyś mógł kiedyś w pełni korzystać z mocy Eucharystii jako najdoskonalszego pokarmu.

Dzień V

Mt 12, 1–8 • Flp 4, 10–13

Przeczytaj i rozważ: Mt 12, 1–8. O ile ewangelista Marek daje powód do alegorycznej interpretacji rozważanego fragmentu, o tyle Mateusz odczytuje je dosłownie, podkreślając, że przyczyną zrywania kłosów przez uczniów był głód. Hieronim ze Strydonu w IV wieku tak komentuje ten fakt: Z powodu zbytniej niedogodności nie mieli nawet sposobności do spożycia posiłku i dlatego jako ludzie odczuwali głód. Odnośnie do tego zaś, że rozcierają rękami kłosy na polu i łagodzą głód, jest to oznaką surowości życia tych, którzy nie szukają przygotowanych posiłków, lecz prostego pokarmu^4.

Teraz można zrozumieć, dlaczego uczniowie Jezusa nie przestrzegali postów tak jak faryzeusze i uczniowie Jana Chrzciciela, bowiem na tym etapie ich rozwoju duchowego same niedogodności życia były formą postu. Święty Paweł pisał, że umie cierpieć biedę i korzystać z obfitości: Flp 4, 10–13. Podobne doświadczenie mają uczniowie Jezusa – niedawno na uczcie u Mateusza obfitowali, teraz cierpią niedostatek.

Zastanów się, na ile jesteś zaprawiony do różnych warunków. Czy umiesz w godny sposób korzystać z obfitości dóbr materialnych, a w innym czasie doznawać niedostatku?

Dzień VI

Łk 6, 1–5 • Pwt 23, 26 • 1 Sm 21, 2–7

Przeczytaj i rozważ: Łk 6, 1–5. Faryzeusze nie oskarżają uczniów, że zrywali kłosy z cudzego pola, gdyż taka praktyka była dozwolona: Pwt 23, 26. Natomiast stawiają zarzut o podejmowaniu pracy zakazanej w szabat, jednak nie według Pisma, ale tradycji zwanej Torą ustną, spisanej potem w Misznie, Gemarze i innych pismach. Ta ustna tradycja zakazywała zbierania płodów rolnych i ich młocki w szabat, a tymczasem ewangelista Łukasz podkreśla, że uczniowie nie tylko zrywali kłosy, ale rozcierali je w rękach, co można było uznać za młockę. Jezus na zarzut wypływający z tradycji ustnej odpowiada argumentem z Pisma: 1 Sm 21, 2–7. Na oskarżenie odpowiada upomnieniem: Nawet tego nie czytaliście, co uczynił Dawid, gdy poczuł głód, on i jego ludzie? (Łk 6, 3b). W ten sposób pokazuje, że tradycja ustna musi być weryfikowana przez objawienie zawarte w Piśmie Świętym, bo ono jest decydujące.

Zastanów się, czy w twoim życiu Słowo Boże ma decydujący wpływ na twoje postępowanie, czy też kierujesz się tradycją ludzką, która tylko pozornie ma związek z Ewangelią.

Podsumowanie

Jezus zaprasza cię na nowy etap drogi ewangelicznego wtajemniczenia. W ubiegłym roku twojej formacji biblijnej uczta w domu Mateusza uświadomiła ci konieczność nieustannego rozważania tajemnicy Bożego miłosierdzia i doskonalenie twojej postawy miłosierdzia. Tym razem refleksja nad tym wydarzeniem ukazała ci perspektywę rozwoju duchowego: od bycia synem komnaty weselnej do uczestnictwa w doświadczeniu bycia oblubienicą Jezusa. Jak już wiesz, oblubienicą jest wspólnota uczniów Jezusa w pełni wtajemniczonych w Jego osobę. W kolejnych tygodniach ewangelicznych rozważań dowiesz się, jak budować taką wspólnotę.

TYDZIEŃ II
Wybór Dwunastu

Dzień I

Mt 12, 1–8 • J 2, 19–22

Przeczytaj i rozważ: Mt 12, 1–8. W wersji Mateuszowej rozważanego fragmentu pojawiają się słowa, które Jezus wypowiedział już wcześniej na uczcie u Mateusza: miłosierdzia chcę, a nie ofiary. Wtedy padły one w kontekście okazywania miłosierdzia grzesznikom i celnikom, czyli osobom łamiącym w sposób rażący Prawo Izraela. Tym razem dotyczą one sytuacji o mniejszej wadze. Zatem postawa miłosierdzia ma być szeroko stosowana, zarówno wobec osób łamiących w sposób jednoznaczny Dekalog, jak i tych, które popełniają mniejsze występki.

Ponadto w Ewangelii według św. Mateusza Jezus, broniąc uczniów, mówi, że kapłani profanują szabat, podejmując działania związane z kultem judaistycznym, który był związany z zabijaniem i ćwiartowaniem zwierząt. W kontekście tych działań padają tajemnicze słowa: Mówię zaś wam, że od świątyni większe jest tutaj (Mt 12, 6). Słowa te należy odnieść do Jezusa, który później powie: J 2, 19–22. Jezus jako Syn Człowieczy, czyli Mesjasz, jest zatem Panem szabatu i daje nową wykładnię jego przestrzegania; szabat został ustanowiony dla człowieka, a nie człowiek dla szabatu (Mk 2, 27).

Zastanów się, na ile jesteś wyrozumiały – miłosierny dla tych, którzy wyrażają swoją religijność w odmienny sposób niż ty?

Dzień II

Mk 3, 1–6 • Mt 6, 3–4

Kolejne wydarzenie pokazuje, że faryzeuszy nie przyjęli argumentacji Jezusa w kwestii przestrzegania szabatu. Dalej kurczowo trzymali się ustnej tradycji, a nie Pisma i jego wykładni dokonanej przez Mesjasza, i dlatego szukali okazji, aby złapać samego Jezusa na łamaniu szabatu (w ich przekonaniu): Mk 3, 1–6.

Jezus, znając myśli faryzeuszy, nie daje się zastraszyć i pozostaje wolny w czynieniu miłosierdzia. Widząc w synagodze człowieka ze sparaliżowaną ręką, uzdrawia go. Święty Jan Chryzostom, komentując to wydarzenie, pisze: Kazał mu stanąć na środku, aby ich wzruszyć jego widokiem, aby skruszeni tym obrazem porzucili swą złość i uszanowawszy człowieka, pozbyli się swego okrucieństwa^5. Potwierdzeniem tej interpretacji są wcześniejsze słowa Jezusa: miłosierdzia chcę, a nie ofiary; najpierw wzywa ich do miłosierdzia przez słowo, aby później uczynić to przez wydarzenie.

Omawiane wydarzenie należy również odczytać alegorycznie – jako uzdolnienie ucznia Jezusa do pełnienia uczynków miłosierdzia, co symbolizuje ręka: Mt 6, 3–4. Jest to też drugi etap procesu duchowego uzdrowienia po doświadczeniu Bożego miłosierdzia w łasce odpuszczenia grzechów, co Jezus wyraził, zwracając się do paralityka w słowach: Wstań i chodź (Mt 9, 5). Uczeń Jezusa, doświadczając usprawiedliwienia z wiary, może poruszać się w świecie ducha, a dzięki posłudze miłosierdzia – jeszcze pewniej czuć się w tej przestrzeni duchowej, choć ciągle błądzi i idzie po omacku. Dzieje się tak dlatego, że nie zostały uzdrowione jego duchowe uszy i oczy, co będzie przedmiotem twojej refleksji na końcu tej książki.

Zastanów się, czy rzeczywiście masz już zdolność poruszania się w świecie duchowym, doświadczając łaski usprawiedliwienia przez wiarę i wyrażając to przez okazywanie miłosierdzia innym.