Moi Drodzy!

„Kochać i służyć we wszystkim” – taką duchową zasadą kierował się św. Ignacy Loyola, założyciel zakonu jezuitów. Z takim też przesłaniem posyłał swoich współbraci i współpracowników w najdalsze zakątki świata. W 2012 roku, po prawie pięciuset latach istnienia zakonu, jezuici dotarli na krakowskie osiedle Na Kozłówce, aby w rejonowym gimnazjum publicznym rozpocząć pracę edukacyjno-wychowawczą. Szkoła szybko wypełniła się uczniami dzięki wielkiemu zaangażowaniu nauczycieli, rodziców oraz przy wsparciu kilkuosobowego zespołu pedagogiczno-psychologiczno-duszpasterskiego i nowatorskiemu zarządzaniu. Owocem ich pięcioletniej pracy jest przewodnik pod tytułem Face to face czy Facebook?.

Mimo wielu zmian społecznych i technologicznych serce człowieka pozostaje bardzo wrażliwe na spotkanie z drugim człowiekiem pełne miłującej uwagi. Czerpiąc z bogactwa pedagogiki ignacjańskiej (od św. Ignacego Loyoli), zespół pedagogów i wychowawców KOSTKI – Publicznego Gimnazjum Jezuitów im. św. Stanisława Kostki – podjął wyzwanie bycia z uczniami i dla uczniów, będąc jednocześnie wiernymi zasadzie cura personalis, która nakazuje indywidualną troskę o każdego ucznia. Zebrane przykłady są owocem wielu spotkań nauczycieli i pedagogów z uczniami i rodzicami. Choć nie zawsze należały one do łatwych, to jednak pełne były szacunku i wzajemnego zrozumienia. Problemy, z jakimi muszą mierzyć się nastolatkowie w życiu codziennym, są różnorodne i nie zawsze jest na nie prosta recepta. Niskie poczucie wartości, brak akceptacji siebie czy też ból z powodu odrzucenia to tylko nieliczne z trosk, które potrafią skoncentrować na sobie uwagę młodego człowieka tak bardzo, że przestaje on zauważać piękno otaczającego świata. Z drugiej strony uśmiechnięci uczniowie zmotywowani do codziennej pracy, odnoszący małe i wielkie sukcesy oraz rodzice pełni wewnętrznego spokoju potwierdzają ponadczasowość i skuteczność zasad pedagogiki ignacjańskiej.

Cieszę się, że projekt Face to face czy Facebook? przybrał formę przewodnika. Dzięki temu posłuży młodym ludziom w wędrówce ku dojrzałości. Ma on niewątpliwie tę zaletę, że można po niego sięgnąć w dowolnym miejscu i czasie. Daje nadzieję, że nigdy nie jest za późno na nawrócenie i nowe życie.

AMDG

o. Paweł Brożyniak SJ

dyrektor KOSTKI

Publicznego Gimnazjum Jezuitów

im. św. Stanisława Kostki w Krakowie

Wstęp

Drogi Czytelniku!

Bardzo długo zastanawiałyśmy się nad tym, jak przekazać Ci nasze teksty. W końcu doznałyśmy olśnienia: ma to być książka, i to książka interaktywna! Wówczas w naszych głowach pojawiło się kolejne pytanie: „A tytuł? Jaki tytuł pomieści interaktywność i to, o czym napisałyśmy – troski, problemy, wątpliwości nurtujące młodego człowieka?”. Po długich i burzliwych dyskusjach doszłyśmy do wniosku, że najlepiej będzie zatytułować ją znanym angielskim idiomem.

Face to face – twarzą w twarz. Słowniki podają trzy podstawowe znaczenia związku frazeologicznego „stawać z kimś, z czymś twarzą w twarz”. Po pierwsze: stykać się bezpośrednio z kimś lub czymś; po drugie: znajdować się w obliczu czegoś; i po trzecie: mierzyć się z kimś albo czymś. Wszystkie definicje trafnie oddają ideę, z której zrodziła się ta książka. Chciałyśmy stworzyć dla młodego człowieka przestrzeń, gdzie zmierzy się z problemami i wątpliwościami, jakie niepokoją jego umysł i serce na progu dorosłości. Dorosłości w nowoczesnym, stechnologizowanym świecie, w którym wydaje się, że pytania o to, jak żyć dobrze i efektywnie, jak budować dobre relacje, jak tworzyć wolną i silną osobowość, mnożą się szybciej, niż jesteśmy w stanie znaleźć na nie odpowiedzi. Może to rodzić poczucie lęku i frustracji, a przecież jedną z podstawowych potrzeb człowieka jest potrzeba bezpieczeństwa.

Wiele naszych działań podporządkowujemy temu, by czuć się bezpiecznie. Dla tego poczucia jesteśmy w stanie wiele zrobić, nie zważając na to, że nasze wybory, decyzje i czyny mogą niekiedy hamować nasz rozwój, a czasem nawet nas niszczyć. Tkwimy więc w relacjach, które są toksyczne, nie ujawniamy swoich prawdziwych poglądów, postępujemy tak, jak chce grupa, a nie zgodnie z tym, czego w rzeczywistości pragniemy. Poświęcamy czas i energię, by zdobyć środki nie tylko na utrzymanie i zainteresowania, ale również na to, by mieć modne rzeczy, dzięki którym nikt nas nie będzie wytykał palcami i nie zostaniemy wykluczeni ze środowiska, w którym się uczymy, pracujemy i żyjemy. Postępujemy tak po to, by nie stracić poczucia bezpieczeństwa, które dają nam drugi człowiek i pieniądze. Trudno nam wtedy dostrzec, że w dążeniu do bycia bezpiecznym za wszelką cenę możemy zatracić siebie, zagubić coś cennego, co stanowi o naszej wartości.

Chcemy, abyś – biorąc do ręki tę książkę – opuścił swoją strefę komfortu. Poznaj historie młodych ludzi podobnych do Ciebie, którzy musieli zmierzyć się z odrzuceniem przez grupę, próbowali określić siebie czy przezwyciężyć nałogi. Zastanów się nad tym, kim jesteś, co jest dla Ciebie ważne, jak wyobrażasz sobie swoją przyszłość i… dopisz swoją historię. Krótko mówiąc, zachęcamy Cię, abyś odważnie stanął twarzą w twarz z tym, co jest dla Ciebie trudne, co sprawia Ci ból, przed czym uciekasz. Tylko wtedy, gdy odkryjesz prawdę o sobie i ją zaakceptujesz, poczujesz się naprawdę wolny. Taka wolność dodaje skrzydeł, rozwija i jest źródłem prawdziwego bezpieczeństwa i radości.

Nie bój się więc odpowiedzieć na pytania, jakie przed Tobą stawiamy, i podzielić się swoimi przemyśleniami. Nie bój się stanąć face to face z sobą samym!

Autorki

1.

Kim jestem?

Ten robi najwięcej,

kto robi [dobrze] jedną rzecz*.

* Wszystkie cytaty rozpoczynające rozdziały zaczerpnięto z tekstów św. Ignacego Loyoli, Maksymy Świętego Ignacego, tłum. ks. A. Chmielowski, Warszawa 1886, reprint: Wydawnictwo WAM, Kraków 2014.

Podpatrzone, zasłyszane…

Kasia ciągle szukała wzoru, ideału, kogoś, kogo mogłaby naśladować. Przeglądała kolorowe pisma, portale plotkarskie, blogi celebrytek. Rozpoznawała wszystkie osoby, które były znane z tego, że były znane, i chciała być kiedyś taka jak one: piękna, zgrabna, zadbana. Nieustannie mierzyła centymetry, przeliczała kalorie, zwłaszcza wtedy, gdy popularne stało się zamieszczanie na Instagramie roznegliżowanych zdjęć zaraz po treningu, pokazywanie żeber czy talii jak kartka papieru. Kasia zaczęła stosować drakońskie diety. Owszem, chudła, ale przy tym stawała się coraz bardziej rozdrażniona, zaczęła mieć problemy z koncentracją, przestała zapamiętywać to, czego uczyła się w szkole. Ignorowała pytania swoich kolegów i koleżanek, gdy próbowali się dowiedzieć, co się z nią dzieje. Kiedy mama chciała z nią porozmawiać, odpowiadała: „Nie masz pojęcia o dzisiejszym świecie, nie zrozumiesz mnie”.

Pewnego dnia zemdlała. Obudziła się na szpitalnym łóżku. Nie wiedziała, skąd się tam wzięła ani dlaczego musi pozostać na obserwacji. Ponieważ odmawiała jedzenia tego, co podawano jej w szpitalu – bo tuczące! – karmiono ją pozaustrojowo. Leżąc na łóżku, podłączona do kroplówek obserwowała, jak lekarze cicho rozmawiają z jej rodzicami. Nie wiedziała, o co chodzi. Zaczęło ją to w końcu denerwować, bo i ją zasypywano dziwnymi pytaniami. W końcu usłyszała, że będzie mogła wyjść do domu po rozmowie z psychologiem.

Pani psycholog okazała się osobą bardzo miłą, ale też stanowczą. Nie była dużo starsza od Kasi, dlatego dziewczyna dość szybko znalazła z nią wspólny język. Rozmawiały o szkole, o zainteresowaniach, o stronach, które tak chętnie Kasia przegląda. Ponieważ pani psycholog wykazywała zainteresowanie tematem, dziewczyna pokazała jej te blogi, które najchętniej czyta, i te celebrytki i instagramerki, które uwielbia. W pewnym momencie pani psycholog poprosiła pacjentkę, żeby rozebrała się do bielizny, a potem postawiła ją przed lustrem. Zapytała, czy się sobie podoba. Dziewczyna natychmiast odpowiedziała, że nie może na siebie patrzeć. Jest przecież taka gruba! Nie widziała w swoim odbiciu woskowej lalki, cienia człowieka – zapadniętych policzków, sińców pod oczami, samej skóry i kości. Nie widziała siebie.

To było dla pani psycholog ostateczne potwierdzenie, że Kasia choruje na anoreksję, podstępną chorobę, która wyniszcza nie tylko ciało, ale również umysł i psychikę. Chorobę, która często kończy się śmiercią głodową. Trzeba ogromnego wysiłku – ze strony samego chorego, najbliższego otoczenia i terapeutów – aby anorektyk zaczął funkcjonować normalnie.

Czy warto płacić taką cenę, goniąc za złudnymi ideałami? Czy Kasia znajdzie chęć i siły, by walczyć o siebie? Czy odkryje swoje „ja”?

A ty – czy wiesz, kim jesteś?

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

2.

Jak pokochać i zaakceptować siebie?

Dostępne w wersji pełnej

3.

Słuchać dorosłych czy żyć tak, jak chcę?

Dostępne w wersji pełnej

4.

Czy naprawdę muszę chodzić do szkoły i odrabiać lekcje?

Dostępne w wersji pełnej

5.

Patriotyzm: obowiązek czy ściema?

Dostępne w wersji pełnej

6.

Żyć zdrowo tylko po to, aby być trendy?

Dostępne w wersji pełnej

7.

Domówka i melanż czy książka i spacer?

Dostępne w wersji pełnej

8.

Miłość i odpowiedzialność czy przyjemność bez konsekwencji?

Dostępne w wersji pełnej

9.

Życie w necie czy życie w realu?

Dostępne w wersji pełnej

10.

Czy „sam” znaczy samotny i nieszczęśliwy?

Dostępne w wersji pełnej

11.

Być wytykanym palcami czy pozostać wiernym sobie?

Dostępne w wersji pełnej

12.

Czy jestem kimś, bo mam hajs, markowe ciuchy i nowego iPhone’a?

Dostępne w wersji pełnej

13.

Co zrobić, gdy ktoś się nade mną znęca?

Dostępne w wersji pełnej

14.

Co zrobić, gdy odczuwam smutek, rezygnację i nic mi się nie chce?

Dostępne w wersji pełnej

15.

Co zrobić, gdy ogarnia mnie niepohamowana złość?

Dostępne w wersji pełnej

Zakończenie

Dostępne w wersji pełnej

Podziękowania

Dostępne w wersji pełnej

© Wydawnictwo WAM, 2017

Opieka redakcyjna: Kama Hawryszków
Redakcja: Dagmara Małysza
Korekta: Katarzyna Onderka, Dariusz Godoś
Projekt okładki: Emilia Pyza
Ilustracje: Karol Sztadmiler

ISBN 978-83-277-0845-8

WYDAWNICTWO WAM

ul. Kopernika 26 • 31-501 Kraków

tel. 12 62 93 200 • faks 12 42 95 003

e-mail: wam@wydawnictwowam.pl

www.wydawnictwowam.pl

DZIAŁ HANDLOWY

tel. 12 62 93 254-255 • faks 12 62 93 496

e-mail: handel@wydawnictwowam.pl

KSIĘGARNIA WYSYŁKOWA

tel. 12 62 93 260

e.wydawnictwowam.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com