© Wydawnictwo WAM, 2016

© Tomasz Nowak OP, Anna Wasiewicz, 2016

Opieka redakcyjna: Dorota Trzcinka

Opracowanie: Anna Wasiewicz

Redakcja: Ilona Klimek

Korekta: Maciej Szklarczyk

Ilustracje na okładce: Marcin Wierzchowski / HmmmStudio

Opracowanie typograficzne i skład: Agata Hanuszkiewicz

978-83-277-0646-1 (ePub)

978-83-277-0647-8 (Mobi)

WYDAWNICTWO WAM

ul. Kopernika 26 • 31-501 Kraków

tel. 12 62 93 200 • faks 12 42 95 003

e-mail: wam@wydawnictwowam.pl

www.wydawnictwowam.pl

DZIAŁ HANDLOWY

tel. 12 62 93 254-256 • faks 12 62 93 496

e-mail: handel@wydawnictwowam.pl

KSIĘGARNIA WYSYŁKOWA

tel. 12 62 93 260, 12 62 93 446-447

faks 12 62 93 261

e.wydawnictwowam.pl

Przygotowanie wydania elektronicznego

Michał Nakoneczny / 88em.eu

W powieści Wiele demonów Jerzy Pilch powołał do życia kapitalną postać – Madame Wzmożek – fascynujący (arche)typ kobiecości trudnej i „utrudzonej”. Opisywać jej nie będę, sam Pilch zrobił to znakomicie. Pośród wielu cech Madame charakteryzuje „szczelność świadomości”. Kapitalne określenie. Szczelność świadomości, a zatem też samoświadomości. To zdaje się kluczowa kwestia w  poszukiwaniach siebie samego: swojej istoty, jaźni, tożsamości i wreszcie swojej drogi, swojego miejsca w świecie. Tu leży pies pogrzebany! Od rozszczelniania świadomości trzeba zacząć. Szkopuł w tym, że niezbędny jest choć cień świadomości, by zauważyć jej szczelność. I mnie na tym właśnie zależy, tak widzę swoje zadanie w tym świecie, by tę szczelność rozszczelnić, wyłom jakiś zrobić i wpuścić tam trochę światła.

Nie wiem, skąd mi się to bierze, ale od kiedy sięgam pamięcią, najbardziej ciekawi mnie to, co dzieje się w człowieku. To od zawsze była moja pasja: poszukiwanie drugiego, pytanie, dlaczego jest, jaki jest. Człowiek jako jednostka, ale też przedstawiciel gatunku homo sapiens: z jakich składa się przestrzeni, czy one się ze sobą łączą, dlaczego, w jaki sposób? Nie interesuje mnie obraz statyczny – żadna stagnacja, tylko „żywy człowiek”, w którym nieustannie coś się dzieje, który rozwija się, tworzy, reaguje, jest impulsywny i kreatywny. To wszystko mnie fascynuje, może szczególnie w przełożeniu na rozmaite dziedziny sztuki. Pewnie dlatego tak bliski jest mi jazz – spójny, choć spontaniczny i pełen improwizacji.

Wierzę, że człowiek jest dobry, że stale dobra poszukuje, że nasza kreatywność jest ukierunkowana nie na zło, a na dobro właśnie (choć bywa, że jedno z drugim nam się myli). Niedawno ktoś mi powiedział, że mam w sobie pierwotną ufność wobec człowieka. Jeśli tak faktycznie jest, to zasługa domu rodzinnego – wygląda na to, że po mamie odziedziczyłem tę ufność w kontaktach z ludźmi. To jest odruch, którego nigdy nie żałuję, nawet kiedy wejdę na minę i mnie „rozerwie”, bo ktoś nadużyje mojego zaufania. Przeżywam to, owszem, ale nie żałuję. Może jestem jak ten tytułowy idiota Dostojewskiego, a może po prostu ciekaw jestem człowieka, bo się go nie boję?

Ludzie, którzy do mnie przychodzą, poszukują najpierw swojej wartości, bo najczęściej to osoby z niskim jej poczuciem. Muszą na kimś się oprzeć, ale potrzebują takiego oparcia, które jest też lustrem – mogą się w nim bezpiecznie przejrzeć i zobaczyć, kim są. To jest teraz moje główne powołanie. Jezus słyszy nad Jordanem, a później na Górze Przemienienia: „To jest mój Syn Umiłowany, w Którym mam upodobanie” (Mt 17, 5). To pierwsze i najważniejsze słowa, które każdy z nas musi usłyszeć i zrozumieć: to jest mój syn umiłowany. Od nich zaczynam rozszczelnianie świadomości tych wszystkich, którzy u mnie szukają pomocy i rady – uświadamiam im, że Bóg nad każdym z nich te słowa wypowiada. I nieraz tak się dzieje, że jestem narzędziem Pana Boga, że ktoś przeze mnie może doświadczyć, poczuć, że jest kochany, że jest umiłowanym synem czy córką Ojca.

Ideałem, do którego się odnoszę, jest Hymn o miłości świętego Pawła (1 Kor 13). Cały czas się uczę, że miłość cierpliwa jest i łaskawa, nie zazdrości, nie szuka poklasku, nie unosi się pychą ani gniewem, nie jest bezwstydna ani niesprawiedliwa, dąży do prawdy, ufa, wierzy, wszystko znosi i trwa z nadzieją. Takiej miłości nieustannie szukam i staram się ją dawać „wszystkim, wszędzie i na wszystkie sposoby”. W gruncie rzeczy daję innym „tylko” to, co sam dostałem i odnalazłem.

Nie mam wątpliwości, że ja siebie poznaję (bo to dozgonny proces) dzięki Bogu i w Bogu – należąc do Kościoła, a od ponad dwudziestu lat będąc w zakonie. To jest moja płaszczyzna poznania, której nie miałem w domu, nie dostałem w szkole ani w żadnych grupach czy subkulturach, z którymi się utożsamiałem. To w Kościele spotkałem i Pana Boga, i mistrzów duchowych, od których uczyłem się mądrości. Czy to jest możliwe gdzie indziej? Może tak, ale ja wybrałem tę drogę. Nie uważam też za mądre chodzenia wieloma drogami jednocześnie, bo – po prostu – idzie się wolniej.

Andrzej Stasiuk na pytanie o to, czy się modli, odpowiada: „Prawie codziennie. Jak jest piękna pogoda, wychodzę z domu i mówię do Niego. Albo myślę. Czasami mam pewność, że On jest. Całkiem szczerze, bez jakiegoś samooszustwa. Wtedy czuję, że wymaga ode mnie pełnej egzystencji. Czujności na świat. Uważności na ten Jego komunikat, żeby być w świecie w odpowiedzialny, intensywny sposób, bo drugi raz nie da mi szansy. Dostałeś dar, zrób z nim coś, nie zmarnuj. Spróbuj dojść swojej prawdy”¹.

Trzeba się starać żyć na własną miarę, przeżyć swoje życie tak, by to, co zostało we mnie złożone, mogło wybrzmieć. Tego uczę się choćby od mojego śp. współbrata Andrzeja Hołowatego, który mawiał, że „wszystko, co dojrzałe, pragnie umrzeć”. I rodzi się pytanie: czy kiedy ktoś umiera, to znaczy, że już dojrzał?

Orzeł w kurniku to ja sprzed lat. A może także ty? Może nim byłeś? Może jeszcze czasami bywasz? A może, co gorsza, nadal tkwisz w miejscu, które nie jest twoim naturalnym światem? W takim razie do ciebie to piszę. Może czas przejrzeć i zobaczyć, że jesteś bardziej lotny, niż myślisz, a to, co cię gniecie i trzyma przy ziemi, jest fałszywym przekonaniem, które kiedyś nieświadomie kupiłeś. Wstań z grzędy, wyjdź z kurnika, rozprostuj skrzydła!

PRZYPISY

1. Życie to jednak strata jest. Andrzej Stasiuk w rozmowach z Dorotą Wodecką, Warszawa 2015, s. 72.