© Wydawnictwo WAM, 2015

Redakcja i korekta

Sylwia Łopatecka

Projekt okładki

Andrzej Sochacki

Łamanie

Barbara Bodzoń

ISBN 978-83-277-0475-7 (ePub)

ISBN 978-83-277-0474-0 (Mobi)

NIHIL OBSTAT. Przełożony Prowincji Polski Południowej Towarzystwa Jezusowego ks. Jakub Kołacz SJ, prowincjał, Kraków, 7 maja 2015 r., l.dz. 28/2015.

WYDAWNICTWO WAM

ul. Kopernika 26 • 31-501 Kraków

tel. 12 62 93 200 • faks 12 42 95 003

e-mail: wam@wydawnictwowam.pl

www.wydawnictwowam.pl

DZIAŁ HANDLOWY

tel. 12 62 93 254-256 • faks 12 62 93 496

e-mail: handel@wydawnictwowam.pl

KSIĘGARNIA WYSYŁKOWA

tel. 12 62 93 260, 12 62 93 446-447

faks 12 62 93 261

e.wydawnictwowam.pl

Przygotowanie wydania elektronicznego

Michał Nakoneczny / 88em.eu

W tym życiu odczuwasz żywo konieczność dwu rzeczy, bez których stałoby się ono nieznośne. Trzymany w więzieniu ciała wyznaję, że potrzebuję pokarmu i światła…

Bez tych dwojga nie mógłbym żyć dobrze, gdyż słowo Boże jest światłem mej duszy, a Eucharystia chlebem żywota. Można by powiedzieć, że są to dwa stoły, postawione z jednej i z drugiej strony w skarbnicy Kościoła. Jeden – to stół świętego ołtarza, na którym leży chleb święty, drogie Ciało Chrystusa. Drugi – to stół Bożego Prawa, które zawiera świętą naukę, uczy prawdziwej wiary i nieomylnie prowadzi aż za zasłonę, gdzie znajduje się Święte Świętych…

Dzięki Ci, Panie Jezu, światło wiecznego światła, za stół świętej nauki, zgotowany nam przez sługi Twoje: proroków, apostołów i innych mistrzów duchownych^1.

O NAŚLADOWANIU CHRYSTUSA (XII–XV W.?).

Utwór łaciński. Jeden z najpiękniejszych,

a zarazem najbardziej znanych utworów mistyki średniowiecznej.

Problem autorstwa do dziś nie został rozwiązany.

Spis treści

ADWENT

I NIEDZIELA ADWENTU

I CZYTANIE (Jr 33, 14–16)

Oczekujemy Pana

II CZYTANIE (1 Tes 3, 12 – 4, 2)

Utwierdzeni w świętości

Coście od nas przyjęli, tak postępujcie

EWANGELIA (Łk 21, 25–28.34–36)

Zachęta do czujności

Troska o dzień ostateczny

Czuwajcie nad swym życiem!

Bliski jest ów dzień

II NIEDZIELA ADWENTU

I CZYTANIE (Bar 5, 1–9)

Chrystus – wielka góra

Nowe Jeruzalem

Wzeszła za dni Jego sprawiedliwość, a obfitość pokoju

II CZYTANIE (Flp 1, 4–6.8–11)

Czyści i bez zarzutu na dzień Chrystusa

Gotowi na dzień Chrystusa

EWANGELIA (Łk 3, 1–6)

Jan gotuje drogę Panu

Głos wołającego na pustyni

Syn odkrywa odwieczny plan Ojca

III NIEDZIELA ADWENTU

I CZYTANIE (So 3, 14–18a)

Zbawienie jest ostateczne

II CZYTANIE (Flp 4, 4–7)

Radość i pokój

Radość i łzy

Pokój, który przewyższa wszelkie pojęcie

EWANGELIA (Łk 3, 10–18)

Jan zachęca do nawrócenia i pokuty

Żołnierze Chrystusa

Dom postawiony na skale

Znaczenie cierpliwości

IV NIEDZIELA ADWENTU

I CZYTANIE (Mi 5, 1–4a)

Betlejem – Miasto Dawidowe

Pochwała Betlejem

Z ciebie, maleńkiego i miernego wyjdzie wódz izraelski

II CZYTANIE (Hbr 10, 5–10)

Wolą Bożą jest zbawienie ludzi

EWANGELIA (Łk 1, 39–45)

Zbawiciel przychodzi do Jana

Maryja u Elżbiety

Błogosławiona między niewiastami

Ty dałaś nam ufność wejścia do raju

Przez kobietę – zatrata, przez kobietę – zbawienie

Maryja porodziła Chrystusa, który zbawił

OKRES BOŻEGO NARODZENIA

NIEDZIELA W OKTAWIE BOŻEGO NARODZENIA – ŚWIĘTO ŚWIĘTEJ RODZINY: JEZUSA, MARYI I JÓZEFA

I CZYTANIE (Syr 3, 2–3.12–14)

Wychowanie dzieci nie będzie dla rodziców bez zapłaty

II CZYTANIE (Kol 3, 12–21)

Każdy z nas ma owcę: niech ją prowadzi na odpowiednie pastwisko

Błogosławieństwo małżeństwa

Ojciec niby biskup spełnia urząd, służąc Chrystusowi

EWANGELIA (Łk 2, 41–52)

Jezus odnaleziony wśród nauczycieli

Z bólem więc szukali Syna Bożego

Jezus wzrastał poddany Maryi i Józefowi

II NIEDZIELA PO BOŻYM NARODZENIU

I CZYTANIE (Syr 24, 1–4.12–16)

Jezus jest Mądrością

II CZYTANIE (Ef 1, 3–6.15–18)

Rada Pańska trwa na wieki

Łaska wam i pokój

EWANGELIA (J 1, 1–18)

Radosna tajemnica Bożego wcielenia

On przyjmuje uczestnictwo w moim ciele

Wielka jest tajemnica Bożego wcielenia

Przyszedł do swojej własności, wcielił się

ŚWIĘTO CHRZTU PAŃSKIEGO – I NIEDZIELA PO OBJAWIENIU PAŃSKIM

I CZYTANIE (Iz 42, 1–4.6n)

Chrystus prawdziwy król wieczny

Chrystus zniżył się do naszej śmiertelności, aby przynieść pokój

II CZYTANIE (Dz 10, 34–38)

Zstąpił na Niego Duch Święty

Przez chrzest Chrystusa niebiosa zostały otworzone

EWANGELIA (Łk 3, 15n.21n)

Powody chrztu Chrystusa

WIELKI POST

I NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU

I CZYTANIE (Pwt 26, 4–10)

W ofierze składamy dary od Boga pochodzące

Bóg wyprowadził Żydów z Egiptu i wprowadził do kraju mlekiem i miodem płynącego

II CZYTANIE (Rz 10, 8–13)

Jeśli wyznasz, że Jezus jest Panem i że Bóg Go wskrzesił, osiągniesz zbawienie

Słowo, które jest blisko ciebie

Modlitwa o wiarę

EWANGELIA (Łk 4, 1–13)

Szczodra wola czynienia dobrze

Nie lękajmy się pokusy

W Chrystusie ty byłeś kuszony

Wyprowadzony został Jezus na pustynię

II NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU

I CZYTANIE (Rdz 15, 5–12.17–18)

Religia Abrahama – religia Chrystusa

Jesteś światem w miniaturze

II CZYTANIE (Flp 3, 17 – 4, 1)

Chrystus przekształci nasze ciało poniżone w podobne do swego chwalebnego ciała

Dusza nasza stworzona na obraz Boga

Nasza ojczyzna jest w niebie

Ich bogiem jest brzuch

EWANGELIA (Łk 9, 28–36)

Przemienienie

Wobec wybranych świadków odsłania Pan swoją chwałę

Twarz Jego stała się jak słońce

III NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU

I CZYTANIE (Wj 3, 1–8.13–15)

Widzenie Mojżesza

Mojżesz i nasz Pośrednik – Jezus

Witaj, krzewie gorejący!

Nauki świeckie prowadzą do poznania Boga

II CZYTANIE (1 Kor 10, 1–6.10–12)

Wydarzenia Starego Testamentu znakiem Nowego

O typach

EWANGELIA (Łk 13, 1–9)

Jest czas na leczenie

Niepłodne drzewo

Pokutę czyńcie

Cierpliwość Boga

IV NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU

I CZYTANIE (Joz 5, 9.10–12)

Nowe plony Ziemi Obiecanej

Hańba egipska

navpoint

Udzielił nam bowiem bogactwa sprawiedliwości

Kościół gospodą dla rannego wędrowca

Nowe stworzenie

EWANGELIA (Łk 15, 1–3.11–32)

Syn marnotrawny

Szedłem śladami syna marnotrawnego

V NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU

navpoint

Oto Ja dokonuję rzeczy nowej

II CZYTANIE (Flp 3, 8–14)

Walka o najwyższą wartość

Święta tęsknota

Konieczność postępu duchowego

EWANGELIA (J 8, 1–11)

Kobieta cudzołożna

Modlitwa o oczyszczenie z grzechów

NIEDZIELA PALMOWA

I CZYTANIE (Iz 50, 4–7)

Wolę być uczniem Chrystusa…

Przykład pokory

Pan mi dał język wyćwiczony, abym wiedział, kiedy należy mówić

II CZYTANIE (Flp 2, 6–11)

Przyjął postać sługi

Stańmy się podobni do Chrystusa!

Błogosławieństwo Krzyża

EWANGELIA (Łk 19, 28–40; 22, 14–23.56)

Władca nowego królestwa

Moc Twoją okazujesz, wybrawszy nędzę

Poniżenie Pana

Pan przyoblekł się w słabość

OKRES WIELKANOCNY

WIELKANOC

I CZYTANIE (Dz 10, 34.37–43)

Świadkowie życia Jezusa Chrystusa

Przez apostołów poznajemy prawdę – naukę Syna Bożego

II CZYTANIE (Kol 3, 1–4; 1 Kor 5, 6–8)

Dążcie tam, gdzie jest Chrystus!

Wyrzućcie więc stary kwas!

Bez przerwy świętować Dni Pańskie

EWANGELIA (J 20, 1–9)

Wcielajmy w życie to, co Chrystus pokazał nam w swym zmartwychwstaniu

II NIEDZIELA WIELKANOCY

I CZYTANIE (Dz 5, 12–16)

Radości i smutki apostołów

Piotr obrazem Kościoła

II CZYTANIE (Ap 1, 9–11.12–13.17–19)

Wizja Jana na Patmos

Jam jest pierwszy i ostatni

Podobny do Syna Człowieczego…

Syn Człowieczy

EWANGELIA (J 20, 19–31)

Niewiara i wiara Tomasza

Cuda Pańskie

Święte misteria sprawowane w niedzielę

Byłem przy tobie i twoich wątpliwościach

III NIEDZIELA WIELKANOCY

navpoint

Lepiej jest słuchać Boga, niż ludzi

Krew Jezusa

II CZYTANIE (Ap 5, 11–14)

Baranek zabity

Symfonia pochwalna względem Boga w Trójcy

Tajemnica Baranka

EWANGELIA (J 21, 1–19)

Znaki Kościoła

Każdy z nas ma swoją owcę

Miłość Boga i siebie

IV NIEDZIELA WIELKANOCY

I CZYTANIE (Dz 13, 14.42–52)

Wobec tych, co nie chcą uwierzyć

Kopiący studnie i ci, którzy się im sprzeciwiają

Zaproszeni na ucztę

II CZYTANIE (Ap 7, 9.14–17)

Obmyci w Krwi Baranka

Na Bożych pastwiskach Bóg otrze wszelką łzę

EWANGELIA (J 10, 27–30)

Owce idą za pasterzem

Aby byli jedno…

Prawdy, które należy wyznawać i kontemplować

Pasterz pasterzy

Kto nie zachowuje jedności, nie zachowuje wiary Ojca i Syna

Hymn do Chrystusa

V NIEDZIELA WIELKANOCY

I CZYTANIE (Dz 14, 21–27)

Przyjąć i wypełniać przykazania Boże

Przez wiele utrapień trzeba wejść do królestwa Bożego

II CZYTANIE (Ap 21, 1–5)

Niekończące się uwielbienie Kościoła przy końcu świata

EWANGELIA (J 13, 31–33.34–35)

Przykazanie nowe

Pragnijcie mieć towarzyszy na drodze Bożej

Łaskawość Boga

Między miłością własną a wymaganiami Ducha Świętego

VI NIEDZIELA WIELKANOCY

I CZYTANIE (Dz 15, 1–2.22–29)

Prawo Boże i ludzkie

II CZYTANIE (Ap 21, 10–14.22n)

Miasto święte Jeruzalem, Oblubienica Baranka

Mieszkaniec niebieskiego Jeruzalem

EWANGELIA (J 14, 23–29)

Bóg Pocieszyciel przybywa do serca

Pokój zostawiam wam

Prawdziwy pokój

Gdzie jest Kościół, tam jest Duch Boży

VII NIEDZIELA WIELKANOCY – WNIEBOWSTĄPIENIE PAŃSKIE

navpoint

Król chwały i zwycięzca

Ciało niezniszczalne

Wstąpił łaskawy, powróci groźny

ZESŁANIE DUCHA ŚWIĘTEGO

navpoint

I CZYTANIE (Dz 2, 1–11)

Mówili wszystkimi językami

II CZYTANIE (1 Kor 12, 3–7.12–13)

Wielkość Ducha Świętego

Duch Panem

Królewskie zadanie

EWANGELIA (J 20, 19–23)

Cała doskonałość wiary chrześcijańskiej polega na pokoju i miłości

Bez Ducha nie można prowadzić życia zgodnego z prawem

Piotr reprezentuje Kościół

Duch ciągle działa

Prawdziwy pokój

CZAS ZWYKŁY

NIEDZIELA TRÓJCY ŚWIĘTEJ

I CZYTANIE (Prz 8, 22–31)

Zrodzony a nie stworzony

Odblask wiecznego światła

II CZYTANIE (Rz 5, 1–5)

Wiara, nadzieja, miłość

Duch Święty nam udzielony

Nadzieja nie zawodzi

EWANGELIA (J 16, 12–15)

Przyjście Ducha Świętego

Tajemnica Trójcy

Modlitwa do Trójcy

II NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Iz 62, 1–5)

Nowe imię przepowiedziane przez proroka

Nowe imię

Modlitwa

II CZYTANIE (1 Kor 12, 4–11)

Różne są charyzmaty, ale ten sam Duch

Dary służą wszystkim

EWANGELIA (J 2, 1–12)

Wielkość cudów Bożych

Woda, wino, naczynia

Boskość i godność Bożego macierzyństwa

Ludzka i Boska natura Chrystusa

Zmiana wody w wino

Cudowna przemiana

III NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Neh 2–4, 5–6, 8–10)

Czytanie Pisma i modlitwa

W Piśmie znajdujemy to, czego pragniemy

II CZYTANIE (1 Kor 12, 12–30)

Różne charyzmaty w jednym Kościele

Przykład ludzkiego ciała

EWANGELIA (Łk 1, 1–4; 4, 14–21)

Cel i znaczenie Ewangelii św. Łukasza

Jezus w Nazarecie

IV NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Jr 1, 4–5.17–19)

Jeremiasz figurą Zbawiciela

Prawdziwy i fałszywy wstyd

II CZYTANIE (1 Kor 12, 31–13, 13)

Droga do najdoskonalszych darów

EWANGELIA (Łk 4, 21–30)

Jezus odrzucony w Nazarecie

Miłość i zazdrość

Wdowa jest symbolem Kościoła i każdej duszy

Jeden drugiego brzemiona noście

V NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Iz 6, 1–2.3–8)

Niebo stolicą Boga

Uświęceni hymnem anielskim

Izajasz czy Jeremiasz? Aktywność czy kontemplacja?

II CZYTANIE (1 Kor 15, 1–11)

Pracowałem więcej od innych, a Jego łaska nie była daremna

EWANGELIA (Łk 5, 1–11)

Cudowny połów

Uważaj na siebie

Przykład Piotra

Apostołowie – rybacy

VI NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Jr 17, 5–8)

Staniemy przed trybunałem Chrystusa

Nadzieja w Panu

Nie bądźmy jak dzieci

II CZYTANIE (1 Kor 15, 12.16–20)

Zmartwychwstanie Chrystusa rękojmią naszego zmartwychwstania

Przemiana ciała w przyszłym zmartwychwstaniu

EWANGELIA (Łk 6, 17.20–26)

Biada na niegodziwców

Choroba chciwości

Wielkość ubóstwa

Bóg mój wszędzie jest obecny

Zbliżać się ku miłości Bożej

VII NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (1 Sm 26, 2.7–9.12–13.22–23)

Raczej niebezpieczeństwo utraty życia niż czyn haniebny

Znalazłem Dawida, człowieka, w którym upodobało sobie moje serce

II CZYTANIE (1 Kor 15, 45–49)

Stary i Nowy Adam

Aby ludzie ziemscy stali się ludźmi z nieba

Człowiek ziemski i niebieski

Dobroć Chrystusa

EWANGELIA (Łk 6, 27–38)

Miłość cierpliwa

Słowo przyniosło wolność

Patrzeć litościwie i miłosiernie na grzechy innych

VIII NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Syr 27, 4–7)

Różne naczynia gliniane

Ucisk i prześladowanie dla doświadczenia

Cierpienie, które uszlachetnia

II CZYTANIE (1 Kor 15, 54–58)

Proroczy hymn o zmartwychwstaniu

Błogosławieni, którzy mieszkają w domu Twoim; na wieki wieków wychwalać Cię będą

Albo zgubisz nieprawość, albo nieprawość cię zgubi

EWANGELIA (Łk 6, 39–45)

Bacz, skąd pochodzi owoc

Boski Logos – przewodnikiem

Nikt przez grzechy nie osiągnie owocu

Ślepi przewodnicy ślepych

Raj Ksiąg Świętych

Wzrok mój przez grzech się zaciemnił

Grzech języka

IX NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (1 Krl 8, 41–43)

Świątynia Salomona znakiem Kościoła

Salomon i Chrystus

Świątynia – symbolem niebiańskiego Jeruzalem

II CZYTANIE (Ga 1, 1–2.6–10)

Gniew św. Pawła

Apostoł przekazał jedynie to, do pojęcia czego zdana jest ludzka natura

O stałości w wierze

EWANGELIA (Łk 7, 1–10)

Uzdrowienie sługi setnika

Wiara pokorna

Wielkość wiary

Wiara setnika

Zachowaj, Boże, wiarę moją żywą

Prośba setnika

X NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (1 Krl 17, 17–24)

Wiara w Starym Testamencie się zaczęła, w Nowym otrzymała wykończenie

Obrazy zmartwychwstania Starego i Nowego Testamentu

II CZYTANIE (Ga 1, 11–19)

Apologia św. Pawła

EWANGELIA (Łk 7, 11–17)

Wskrzeszenie młodzieńca z Naim

Wdowa-Kościół opłakuje syna

Wskrzeszenia dokonane przez Jezusa

Modlitwa o słowa ożywiające

XI NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (2 Sm 12, 7–10.13)

Czyś ty mocniejszy niż Dawid?

II CZYTANIE (Ga 2, 16.19–21)

Boże słowo obiecuje nam życie dzięki śmierci

Złóż Bogu ofiarę z samego siebie

Wywyższenie dzięki cierpliwemu znoszeniu prześladowań

EWANGELIA (Łk 7, 33 – 8, 3)

Litość Pana

Wskrzeszenie z grzechu

Nie ma występku, którego by nie mogły zmazać łzy

XII NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Za 12, 10–11; 13, 1)

Krew i woda wypłynęły z Jego boku

Krzyż oskarżyciel

Znak dla pokuty

II CZYTANIE (Ga 3, 26–29)

Wszyscy macie jedną postać, jeden kształt – kształt Chrystusowy

Śmierć Chrystusa i Jego krzyż przyoblekły nas w uosobioną mądrość i moc Boga

EWANGELIA (Łk 9, 18–24)

Wyznanie Piotra

Opuścić dobra, opuścić siebie

Zaparcie się siebie [zaprzeć się siebie]

Dłoń przybita do krzyża

XIII NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (1 Krl 19, 16.19–21)

Przykład Elizeusza

Posłuszeństwo apostołów

Misja Elizeusza

II CZYTANIE (Ga 5, 1.13–18)

Powołani do wolności i miłości

Ciało i duch przeciwstawiają się sobie

Równowaga ciała i duszy

EWANGELIA (Łk 9, 51–62)

Bóg wybrał tych, których chciał

Konsekwencje i motywy przyjęcia nauki Pana

Przedziwne jest działanie Pana

Podnieś mnie znowu…

XIV NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Iz 66, 10–14c)

Wesel się Jeruzalem, bo Pan zmartwychwstał

W niebiańskim Jeruzalem

II CZYTANIE (Ga 6, 14–18)

Nowe stworzenie i krzyż Chrystusa

Wielkość krzyża

Tam jest miejsce chrześcijanina, gdzie go Chrystus poniósł z sobą

EWANGELIA (Łk 10, 1–12.17–20)

Robotnicy posiani przez Pana

Nakazy Pana

Rzucajmy słowo Pańskie pośród słuchaczy

Realizować własne charyzmaty

XV NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Pwt 30, 10–14)

Słowa Księgi Powtórzonego Prawa słowami Chrystusa

Cnota nie jest daleko, nie jest poza nami

Przystąpmy do Pana!

II CZYTANIE (Kol 1, 15–20)

Jednorodzony

EWANGELIA (Łk 10, 25–37)

Przykazanie miłości Boga i bliźniego

Chrystus – Samarytanin

Kto jest dla ciebie bliźnim?

XVI NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Rdz 18, 1–10a)

Abraham i Lot

Abraham rozmawiał z Synem Bożym

II CZYTANIE (Kol 1, 24–28)

Głoszenie Tajemnicy ukrytej przed wiekami

Tajemnica ukryta od wieków

EWANGELIA (Łk 10, 38–42)

Obydwie te rzeczy są darem mądrości…

Maria i Marta

Nadmierna troska o nasze życie

XVII NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Rdz 18, 20–32)

Grzechy Sodomy i Gomory i Boże miłosierdzie

Bóg nie zna grzeszników

Najpierw sprawdź, potem potępiaj

II CZYTANIE (Kol 2, 12–14)

Umarli i pogrzebani z Chrystusem

Współumarli, współpogrzebani, współzmartwychwstali

EWANGELIA (Łk 11, 1–13)

Ojciec nasz

Częsta i usilna modlitwa

Modlitwa o pomoc

XVIII NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Koh 1, 2; 2, 21–23)

Po upadku wszechpotężnego w Bizancjum Eutropiusza

Chrystus jedynym dobrem

Weźmy się do rzeczy, w których nie ma już marności

II CZYTANIE (Kol 3, 1–5.9–11)

Z Chrystusem powstali z martwych

Doskonały człowiek bez przerwy świętuje Dni Pańskie

EWANGELIA (Łk 12, 13–21)

Powinność dzielenia się z potrzebującymi

Pamięć o prawdziwej ojczyźnie

Nie pieniądze są grzeszne, ale przywiązanie do nich

Tylko cnota jest towarzyszką zmarłych

Związek cnót

XIX NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Mdr 18, 6–9)

Izraelici ocaleni krwią baranka

II CZYTANIE (Hbr 11, 1–2.8–12 [19])

Moc wiary

Wiara Abrahama

EWANGELIA (Łk 12, 32–48)

Życie jest drogą i podróżą

Zapal lampę przykazań w mej duszy

Bądźcie gotowi!

Pożytek z tego świata

XX NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Jr 38, 4–6.8–10)

Ostrzeżenia Jeremiasza

On wyciąga do nas rękę…

II CZYTANIE (Hbr 12, 1–4)

Biegnijmy wytrwale w wyznaczonych zawodach

Owoce ma ten, który pracował

Szczycę się mękami Jezusa…

EWANGELIA (Łk 12, 49–53)

Ogień Boży i pokój

Ogień duchowy i łzy

Chrzest w Duchu i ogniu

Dwa chrzty

Pan moim dziedzictwem

Ogień Boży

XXI NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Iz 66, 18–21)

Gromadzi, aby dać swym żołnierzom królewski znak krzyża na czole

Przyjdę zgromadzić wszystkie ludy, plemiona i języki na sąd

II CZYTANIE (Hbr 12, 5–7.11–13)

Pożytek karcenia

Chrzest, początek duchowej walki przeciwko diabłu

Alegoryczne znaczenie owocu granatu

EWANGELIA (Łk 13, 22–30)

Plewy i ziarno

Oczekiwanie na Dzień Pański

Pokarm dla nas i dla ubogich

Trudy i wieniec

XXII NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Syr 3, 17n.20.28n)

Służyć w pokorze

Nikt bowiem nie nauczy się pokory na wyższym stanowisku

II CZYTANIE (Hbr 12, 18n.22–24)

Synaj i Syjon

Dwa Przymierza

Dwie Jerozolimy

EWANGELIA (Łk 14, 1.7–14)

Istota pokory

Pan spoczywa na pokornym i cichym

Jak osiągnąć pokorę?

Pokora i wywyższenie Maryi

Posiądź się wyżej

XXIII NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Mdr 9, 13–18)

Któż bowiem z ludzi rozezna wolę Bożą?

Podległe skażeniu ciało obciąża duszę, a ziemskie mieszkanie przytłacza umysł

II CZYTANIE (Flm 9n, 12–17)

Paweł, Filemon i zbiegły niewolnik Onezym

O stosunku do podwładnych i o pokorze

EWANGELIA (Łk 14, 25–33)

Trudny wybór

Przygotowanie do znoszenia przeciwności

Wyrzeczenie męczennicy

XXIV NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Wj 32, 7–11.13n)

Wstawiennictwo Mojżesza

Mojżesz obrazem naszego Pośrednika

Miłość i doskonałość Mojżesza

II CZYTANIE (1 Tm 1, 12–17)

Apostoł niegodzien zwać się apostołem, wielbi Trójcę

EWANGELIA (Łk 15, 1–32)

Bóg odpuszcza grzechy

Boże dobrodziejstwa

Bóg cieszy się z powrotu grzesznika

Potrzebujemy Boga

XXV NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Am 8, 4–7)

Wina chciwego

Wszystkim w Kościele przysługuje równa i jedna wolność

II CZYTANIE (1 Tm 2, 1–8)

Prośby, modlitwy, błagania i dziękczynienia do Pośrednika między Bogiem i ludźmi

Moc Pośrednika Człowieka, Jezusa Chrystusa

Gdzie się modlić?

EWANGELIA (Łk 16, 1–13)

Nieuczciwy włodarz

Wezwanie do wypełnienia woli Boga

Nie można dwom panom służyć

XXVI NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Am 6, 1.4–7)

Ubodzy i bogaci

Nienasycona chciwość

Niebezpieczeństwo bogactwa

II CZYTANIE (1 Tm 6, 11–16)

Błogosławiony i jedyny Władca, Królkrólujących i Pan panujących

Staczaj dobrą walkę wiary, chwyć się żywota wiecznego

EWANGELIA (Łk 16, 19–31)

Bogacz i Łazarz

Źródła bogactwa i odpowiedzialność za nie

Chciwiec i łupieżca

XXVII NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Hb 1, 2–3; 2, 2–4)

Za chwilkę przyjdzie Ten, który ma nadejść, a nie będzie zwlekał

Sprawiedliwy z wiary żyje

II CZYTANIE (2 Tm 1, 6–8.13–14)

Przypomnienia daru Bożego

Strzeż dobrego depozytu

Miej się na baczności!

EWANGELIA (Łk 17, 5–10)

Konieczność Bożej pomocy

Dwa rodzaje wiary

Słudzy nieużyteczni

XXVIII NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (2 Krl 5, 14–17)

Oczyszczenie Naamana zapowiada chrzest

Uzdrowienie Naamana

II CZYTANIE (2 Tm 2, 8–13)

Nauka godna wiary i wyznawania jej

Chrystus przewodnikiem

EWANGELIA (Łk 17, 11–19)

Wdzięczność Bogu

Jemu zawdzięczamy wszystko

Wiara, nadzieja, miłość

XXIX NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Wj 17, 8–13)

Mojżesz na pagórku

W znaku krzyża jest zwycięstwo

Módlmy się o wiedzę w sprawach duchowych

II CZYTANIE (2 Tm 3, 14 – 4, 2)

Polecenia duszpasterskie dla Tymoteusza

Łagodność w upominaniu

Jezus, Chrystus będzie sądził żywych i umarłych przy swoim przyjściu

EWANGELIA (Łk 18, 1–8)

On natomiast wie, czego ci potrzeba

Modlitwa – ofiara duchowa

Dla ciebie Chrystus spędza noc na modlitwie

A więc nie ustawajmy w modlitwie

Doskonała modlitwa Zbawiciela

XXX NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Syr 35, 15b–17)

Gromadźcie prawdziwe bogactwa: odwiedzajcie wdowy i sieroty

Przestrasza mnie owa lewa strona i kozły…

II CZYTANIE (2 Tm 4, 6–8.16–18)

Chwila mojej rozłąki nadeszła…

Ofiara św. Pawła

EWANGELIA (Łk 18, 9–14)

Wiara należy do pokornych

Miej się na baczności

Dlaczego przyznano pierwszeństwo grzesznikom?

Faryzeusz, celnik i ja

XXXI NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Mdr 11, 22 – 12, 2)

Miłosierdzie Pana rozciąga się nad każdym ciałem

Niczym się nie brzydzisz, co uczyniłeś

II CZYTANIE (2 Tes 1, 11 – 2, 2)

Nie wierzyć głoszącym, że koniec świata jest bliski i że niebawem objawi się Pan

Sprostowania Pawła

EWANGELIA (Łk 19, 1–10)

Łaska dotknęła Zacheusza

Nie w majątku tkwi wina…

Wiara Zacheusza

Zacheusz i ja

XXXII NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (2 Mach 7, 1–2, 9–14)

Męczeństwo siedmiu braci

Bohaterska matka

Chwała męczenników z czasów przed Chrystusem

II CZYTANIE (2 Tes 2, 16 – 3, 5)

Polecenia św. Pawła

Pan uśmierza pokusy i daje łaskę wytrwania

Zbawieni dzięki łaskawości Boga

EWANGELIA (Łk 20, 27–38)

Życie traci się przez grzech, a zatrzymuje przez cnotę

Dla Boga nie ma nic niemożliwego

Nowe życie – ciała zmartwychwstanie

Sen Śmierci

XXXIII NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (Ml 3, 19–20)

Dzień gniewu

Iść za słońcem sprawiedliwości

Podwójna ślepota

Ujrzeli słońce sprawiedliwości

II CZYTANIE (2 Tes 3, 7–12)

Kto nie chce pracować, niech też nie je

Sens pracy

EWANGELIA (Łk 21, 5–19)

Przez cierpliwość waszą zyskacie dusze wasze

Świątynia cielesna i duchowa

Ruiny są Jego głosem

XXXIV NIEDZIELA W CIĄGU ROKU

I CZYTANIE (2 Sm 5, 1–3)

Dawid wzorem króla i człowieka

Syn Dawida i Syn Boga

II CZYTANIE (Kol 1, 12–20)

Boży plan zbawienia

Pierworodny, dawca życia Bożego

Pierworodny wobec każdego stworzenia i obraz Boga niewidzialnego

EWANGELIA (Łk 23, 35–45)

Dobroczynne działanie krzyża

Krzyż błogosławiony

Nadzieja Krzyża

Wierny Krzyż

SKRÓTY

BOK

–

Biblioteka Ojców Kościoła, Kraków

BN

–

Biblioteka Narodowa, Wrocław

CCL

–

Corpus Christianorum, series Latina, Turnhout

OŻ

–

Ojcowie Żywi, Kraków

PG

–

J.P. Migne, Patrologiae cursus completus, Series Graeca, Paris

PL

–

J.P. Migne, Patrologiae cursus completus, Series Latina, Paris

POK

–

Pisma Ojców Kościoła, Poznań

PSP

–

Pisma Starochrześcijańskich Pisarzy, Warszawa

SCh

–

Sources Chrétiennes, Paris

STCh

–

Starożytne Teksty Chrześcijańskie, Lublin

Wulg

–

Wulgata

ŹrMT

–

Źródła Myśli Teologicznej, Kraków

ŹrMon

–

Źródła Monastyczne, Kraków–Tyniec

LXX

–

Septuaginta

WSTĘP

Powtarzam tu niemalże dosłownie to, co napisałem we Wstępie do tomu drugiego (rok B) Karmię was tym, czym sam żyję. A czynię to, dlatego że są to uwagi konieczne przy używaniu także tego tomu, natomiast odsyłam do uwag zawartych w tomie pierwszym (rok A). Zasady ułożenia tomu są te same, co w dwóch pierwszych tomach: podajemy komentarze (w sensie bardzo szerokim tego słowa), do wszystkich trzech czytań niedzielnych roku B, pomijając święta niewypadające w niedzielę – one zostaną omówione w osobnym, czwartym tomie, którego przygotowanie kończymy. Ponieważ nie wszystkie teksty podane w czytaniach były komentowane przez Ojców Kościoła, jako że do niektórych ksiąg biblijnych komentarze patrystyczne są bardzo nieliczne lub też teksty podanych komentarzy były dla nas nieinteresujące, podawałem inne teksty patrystyczne, moim zdaniem, związane z czytaniem liturgicznym, choć czasami luźno. Oczywiście tego rodzaju komentowanie budzi podejrzenia subiektywizmu, ale subiektywizm jest związany z wszystkimi antologiami.

Jeśli chodzi o dobór pisarzy, trzon stanowią autorzy pierwszych ośmiu wieków Kościoła (greccy, syryjscy – z rzadka inni pisarze orientalni, oraz łacińscy), ale także autorzy wczesnośredniowieczni, prozaicy i poeci; natomiast bardzo rzadko podaję jakiś tekst późniejszy. Mamy tu teksty pisarzy tak ortodoksyjnych jak i niekatolickich: kryterium była wartość teologiczna tekstu.

Teksty tu podane nie są tekstami do przenoszenia żywcem na ambonę. Oczywiście, kaznodzieja może z nich korzystać, bo zawierają wiele bardzo pięknych myśli. Natomiast wydaje mi się, że ich podstawowym celem jest ubogacenie czytelnika, któremu proponuje się różne czytania i różne punkty widzenia na dany tekst biblijny, z którymi może się zgadzać, lub nie, mogą mu się podobać lub nie – jest zupełnie inny problem, niemniej proponują pewnego rodzaju lekturę i interpretację tekstu, co z pewnością musi ubogacać Czytelnika.

Używam wyraźnie ogólnego terminu „Czytelnik”, choć wiem, że najczęstszymi czytelnikami będą księża. Nie jest to jednak książka przeznaczona wyłącznie dla księży, ale jest skierowana do wszystkich, którzy chcą przeżyć dobrze niedzielę z tekstami Pisma Świętego. Proponuję więc lekturę zarówno duchownym, osobom zakonnym, klerykom, jak i osobom świeckim. Ostatnie bowiem lata przyniosły polskie przekłady dziesiątków komentarzy patrystycznych ksiąg biblijnych – których listę podałem we Wstępie do tomu pierwszego – wydanych szczególnie przez krakowskie Wydawnictwo WAM, wydawcę niniejszego tomu, które mimo niewielkich nakładów znajdują, niestety, tylko nielicznych nabywców. Ponieważ coraz więcej ludzi uprawia lectio divina – czytanie medytacyjne Ksiąg Świętych, byłoby dobrze, by idąc po linii Tradycji, sięgnęli też do komentarzy patrystycznych, które w tradycji Kościoła, stanowiły zawsze uzupełnienie i dopełnienie osobistej lektury Pisma Świętego, tym bardziej, że niektóre z nich, jak np. Komentarz do Ewangelii św. Mateusza autorstwa św. Jana Chryzostoma, stanowi perłę literatury patrystycznej; podobnie zresztą jak z komentarzy Orygenesa czy Teodoreta z Cyru można bardzo wiele skorzystać. Chciałbym również przypomnieć, że liczni Papieże i dokumenty Magisterium zalecali studium Ojców dla lepszego zrozumienia Tekstów Świętych.

I jeszcze jedna uwaga dla wnikliwych Czytelników, którzy dostrzegą z pewnością niekonsekwencję autora: niejednokrotnie ten sam tekst jest cytowany w kilku przekładach. Powód jest bardzo prosty: komentarze były zbierane na przestrzeni ponad trzydziestu lat; wiele tekstów dziś istniejących w polskich przekładach, musiałem sam tłumaczyć w latach siedemdziesiątych, kiedy ukazywały się pierwsze ramki patrystyczne w „Tygodniku Powszechnym” lub brać z istniejących wtedy przekładów. Praca ujednolicenia ponad tysiąca tekstów we wszystkich czterech tomach przerastała po porostu moje siły; a w końcu, komu służyłby ten ogromny wysiłek? Chyba tylko pedantycznym bibliografom, a w każdym razie nie zwyczajnym Czytelnikom, do których książka jest skierowana. Wszystkie teksty, przy których nie podano tłumacza, są przełożone przez autora zbioru.

Pozostaje jeszcze do opracowania tom czwarty: teksty komentujące czytania świąt nieprzypadających w niedzielę, teksty na poszczególne okresy roku liturgicznego oraz ogólne na commune sanctorum, który ukaże się jako ostatni tom niniejszego zbioru.

Oddając to nowe, gruntownie przepracowane, wydanie czytań roku C, ufam, że przyniesie owoce w postaci lepszego przeżycia Dnia Pańskiego. Taki bowiem był cel tej ogromnej pracy, wertowania tomów Ojców, by znaleźć odpowiednie teksty.

Warszawa, w dniu 28 czerwca,

we wspomnienie św. Ireneusza, 2013 roku.