Około kultu mowy ojczystej

„Języka ojczystego trzeba się uczyć w szkole nie tylko dlatego, żeby młodzież nauczyć nim dobrze władać, ale przede wszystkim żeby ją nauczyć poprawnie myśleć". Autor dowodzi, że bez znajomości rodzimego języka nie tylko niemożliwe jest poprawne mówienie i pisanie, ale całościowy rozwój umysłowy, umiejętność formułowania sądów, logiczne dowodzenie, obrona racji. Ogólne rozważania uzupełnia krytyczny namysł nad nauczaniem gramatyki, składni i stylistyki, uzupełniony o wskazówki, czym się kierować przy doborze lektur.

Myślimy zawsze w jakimś języku, a więc dziś przede wszystkim w swoim ojczystym: na nim opiera się cała nasza kultura umysłowa i nie mamy innej drogi do usprawnienia myślenia w jakiejkolwiek dziedzinie, jak tylko przez usprawnienie jego wypowiadania się w słowie i piśmie we własnej mowie.